Qingming – chińskie święto zmarłych

368

Qingming, Święto Czystej Jasności, to tradycyjne chińskie święto zmarłych, które w tym roku przypada na początku kwietnia. Qingming jest wyjątkowym dniem, łączącym smutek z radością. Obchodzone jest w Chinach od wieków i obok Chińskiego Nowego Roku jest jednym z najważniejszych świąt. Dzień ma na celu upamiętnienie i oddanie czci przodkom. W ostatnich latach, wraz z rozwojem technologicznym i pojawieniem się alternatywnych form pochówków, święto zmarłych ewoluuje i zmienia swoje oblicze. 

Zwyczaje i tradycje święta Qingming

Według legendy święto Qingming pierwotnie miało na celu upamiętnienie Jie Zi Tui, który żył w Okresie Wiosen i Jesieni i był lojalnym obrońcą księcia Chong’er. Jie wyciął kawałek mięsa z własnej nogi, aby ocalić swojego głodnego pana, który zmuszony był udać się na wygnanie. Po powrocie do władzy Chong’er nagrodził wszystkich, którzy mu pomogli, zapomniał jednak o Jie Zi Tui. Kiedy książę zdał sobie sprawę, że zapomniał o swoim najwierniejszym słudze, postanowił naprawić swój błąd. Nie mógł jednak tego zrobić, ponieważ Jie Zi Tui wraz ze swoją matką znajdowali się w górach. Aby dotrzeć do Jie, książę nakazał spalić góry. Po znalezieniu ciała martwego sługi, książę zarządził, że dzień śmierci Jie nazywany będzie Hanshi (Święto Zimnego Jedzenia) i będzie dniem, w którym można jeść tylko zimne potrawy. W kolejnym roku książę udał się na górę aby oddać cześć Jie i odkrył, że spalone poprzednio wierzby ponownie zakwitły. Zarządził więc, że dzień po święcie Hanshi obchodzone będzie święto Qingming. Z czasem dwa święta połączono w jedno.

Podczas święta Qingming ludzie upamiętniają i okazują szacunek swoim zmarłym przodkom odwiedzając i sprzątając ich groby. Najpopularniejszym zwyczajem kojarzonym ze świętem zmarłych jest zamiatanie grobów, wypielanie chwastów oraz umieszczanie gałęzi wierzby wokół grobu. Wierzy się bowiem, że wierzba chroni ludzi przed złymi duchami. Według chińskich wierzeń dusze po śmierci mają takie same potrzeby jak żywi ludzie. Na groby przynosi się zatem papierowe modele rzeczy, których zmarły może potrzebować i które lubił za życia. W sklepach odnaleźć można papierowe wersje wszystkiego, począwszy od fałszywych pieniędzy, poprzez papierowe zegarki i telefony, a skończywszy nawet na papierowych luksusowych samochodach. Papierowe prezenty są spalane, podczas gdy członkowie rodziny wyrażają szacunek, kłaniając się swoim przodkom.

Święto Qingming jest nie tylko dniem upamiętniającym zamarłych, ale także świetną okazją do podziwiania wiosennego krajobrazu. Na początku kwietnia wszystko w naturze nabiera nowego wyglądu, drzewa stają się zielone, kwiaty rozkwitają, a słońce świeci jasno. Podczas święta Qingming na niebie można dostrzec szybujące latawce. Do latawców często przywiązywane są małe latarnie, które przypominają migające gwiazdy i sprawiają, że niebo zyskuje niepowtarzalny wygląd. Popularnym zwyczajem jest przecinanie sznurka od latawca i puszczanie go wolno. Ludzie wierzą, że ten zwyczaj może przynieść szczęście i wyeliminować choroby.

W niektórych miejscach w Chinach podczas święta Qingming panuje zwyczaj spożywania zimnych posiłków. Tradycyjne potrawy obejmują słodkie zielone kulki ryżowe, chrupiące ciastka oraz specjalnie przyrządzone ślimaki.

Technologia dociera na cmentarze

Kody QR stanowią część życia codziennego dla większości Chińczyków.  Dzięki zeskanowaniu kodu przy pomocy telefonu możemy dodawać nowych znajomych na WeChacie, płacić rachunki oraz zamawiać posiłki w restauracji. Stały się tak wszechobecne, że zaczęły pojawiać się nawet na chińskich cmentarzach. Kody przybierają różne formy, takie jak naklejki, tablice z brązu lub etykietki z plastiku. Zapłacić za nie trzeba do 3000 juanów. Zeskanowanie kodu prowadzi do strony upamiętniającej zmarłych. Wiele firm oferuje także sprzedaż wirtualnych kwiatów, zniczów oraz innych podarunków dla zmarłych. Niektóre firmy oferują również usługi transmisji na żywo dla tych, którzy nie mogą dostać się na cmentarz. Pracownicy czyszczą nagrobki, kłaniają się do nich i umieszczają kwiaty na grobach za nieobecnych klientów, którzy mogą oglądać rytuał za pośrednictwem aplikacji komórkowej.

Obecność nowoczesnej technologii na cmentarzach budzi sporo kontrowersji. Z jednej strony pojawiają się negatywne głosy, które podkreślają, że usługi online na cmentarzu są wyrazem braku szacunku dla zmarłych. – „Nie jestem wystarczająco przesądny, aby sądzić, że istniej życie pozagrobowe lub że dusza naprawdę potrzebuje ziemi. Nie sądzę jednak, że trzeba kwestionować stare tradycje, w które inni w mojej rodzinie nadal wierzą” – twierdzi Peter Kuang, jeden z podtrzymujących tradycję odwiedzania grobów. Inni uważają jednak, że wirtualne usługi są odpowiednim zamiennikiem dla osób, które nie mogą osobiście pojawić się na cmentarzu. Ponadto chronią środowisko, zastępując tradycje spalania papierowych prezentów i odpalania petard. Według Zhejiang Province Funeral Association, kody QR wiążą się z bardziej ekologicznym podejściem do pogrzebów, ponieważ zajmują mniej miejsca niż tradycyjne nagrobki. Pracownicy stowarzyszenia promują także alternatywne pogrzeby, takie jak zakopywanie popiołów bliskich pod drzewami lub rozsypywanie ich nad wodą.

Alternatywne formy pochówku

W obliczu starzejącego się społeczeństwa, gwałtownie rosnących cen nieruchomości oraz coraz mniejszej ilości wolnych gruntów, chiński rząd stara się zachęcić obywateli do zerwania z tradycyjnym zwyczajem pochówku w ziemi. Stara się promować bardziej ekologiczne formy, takie jak pochówek morski lub umieszczenie prochów zmarłego pod nowo posadzonym drzewem. Według zeszłorocznego raportu, ziemi na cmentarzach zabraknie w ciągu następnej dekady. Deficyt ziemi powoduje, że tradycyjny pogrzeb w najdroższych miastach w Chinach może kosztować od 40 000 do ponad 500 000 juanów. Mieszkańcy największych metropolii szukają zatem miejsca na cmentarzach poza miastem, gdzie ziemia jest tańsza. Praktykę taką stosowali mieszkańcy Szanghaju, którzy wykupywali ziemie na cmentarzach w Suzhou, oddalonego o 85 km. Ostatnio władze Suzhou zakazały sprzedaży nagrobków osobom bez lokalnego hukou. Aby zachęcić ludzi do alternatywnych sposobów pochówków, władze w Pekinie przyznały dofinansowanie na pochówek morski w wysokości od 2000 do 4000 juanów. Pomimo starań rządu reformy nie przynoszą spektakularnych wyników. Wiele osób obawia się, że alternatywne formy pogrzebów mogą oznaczać brak szacunku dla zmarłych.

(no)

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here