Ikumen – zmieniający się obraz ojca w Japonii

454

W Europie zaangażowanie ojców w opiekę nad dzieckiem jest na porządku dziennym, co niekoniecznie ma miejsce w Japonii, gdzie jest to stosunkowo nowy trend, który rozwinął się w ciągu ostatnich 10 lat. Fenomen ten postrzegany jest jako duży zwrot w kierunku równouprawnienia w patriarchalnym społeczeństwie Japonii.

Zjawisko nazwano terminem ikumen co jest połączeniem słów ikuji – po japońsku opieka nad dzieckiem oraz angielskiego men. Początkowo wyraz odnosił się do wyróżniającej się mniejszości ojców odsuwających na boczny tor karierę, aby pomagać żonie w obowiązkach domowych i opiece nad dziećmi. Obecnie nabrał szerszego znaczenia, włączając grupę mężczyzn pracujących lecz aktywnie zaangażowanych w wychowywanie dziecka.

Według danych statystycznych jedna trzecia ojców chciałaby skorzystać z urlopu wychowawczego jednak w roku 2016 zdecydowało się na to tylko około 3% z nich.
W większych i tradycyjnych korporacjach wzięcie urlopu jest postrzegane jako samolubne. Istnieje również powszechne nastawienie, że wypracowane nadgodziny udowadniają zaangażowanie i są jedyną pewną drogą do awansu. Dane rządowe ujawniają, że około 22% Japończyków pracuje więcej niż 49 godzin tygodniowo. Taki stan rzeczy oczywiście staje w opozycji do długich absencji w pracy z powodu urlopów ojcowskich. Kiedy Manabu Tsukagoshi, 38-letni konsultant w firmie Toray Corporate Business Research Inc., wziął miesiąc wolnego po narodzinach drugiego dziecka jego współpracownicy byli zaskoczeni. „Kiedy ktoś pytał dlaczego biorę taki urlop, skoro moja żona zajmuje się dziećmi odpowiadałem – żeby mogła wrócić do pracy” – mówi. Tsukagoshi planuje wziąć kolejny miesiąc urlopu po narodzinach trzeciego dziecka. Jego zdaniem potrzebne są wzorce do naśladowania aby więcej ojców decydowało się na aktywne wychowywanie swoich dzieci.
Krokiem w kierunku zmian jest kampania społeczna z ramienia rządu – tzw. Ikumen Project. W ramach projektu organizowane są wykłady, warsztaty oraz eventy dla ojców i ich dzieci. W mediach spędzanie czasu z rodziną promuje popularny film „Usagi drop”, a także liczne dramy i programy telewizyjne. Osoby publiczne, w tym politycy, dla przykładu wzięli urlop tacierzyński. Wśród nich znaleźli się gubernator Hiroshimy – Hidehiko Yuzaki oraz major dzielnicy Bunkyo w Tokio. Oficjalna strona internetowa projektu stawia tezę, że im więcej mężczyzn będzie brało urlopy wychowawcze tym udział kobiet w rynku pracy wzrośnie, a co za tym idzie całe społeczeństwo zyska i stanie się bardziej zamożne.

Niektóre firmy w tym Meiji Yasuda Life Insurance Co. oraz Nippon Life Insurance Co. odpowiedziały na nowy program zachęcający mężczyzn do brania urlopów po narodzinach dziecka. Korporacja Nippon Life, która jest największym ubezpieczycielem w Japonii, ogłosiła w Marcu 2014, że 100% zatrudnionych, którzy zostali ojcami wzięło urlop ojcowski. „Największym wyzwaniem jest uczynić to normą” – mówi Kyomi Nakakura, menager sekcji wspierającej inicjatywę.

Dodatkową inicjatywą jest deklaracja IkuBoss. W niej liderzy rządowi i biznesowi jasno zobowiązują się wprowadzać równowagę między pracą, a życiem prywatnym oraz propagować bardziej wydajne sposoby pracy. IkuBoss została zaproponowana przez Fathering Japan – organizację pozarządową. Wspierając inicjatywę, rząd centralny ustanowił nagrodę IkuBoss Award dla menagerów, którzy promują urlopy wychowawcze.
Z całą pewnością sytuacja, w której wychowywanie dzieci było rolą wyłącznie kobiet znacząco się zmienia. „Dzięki Ikumen Project więcej osób uświadomiło sobie, że mężczyźni mogą mieć istotną rolę w wychowywaniu dziecka. Jest ogromna luka między idealną sytuacją, a rzeczywistością i ta luka musi zostać wypełniona” – mówi Masko Ishii-Kuntz, profesor socjologii na Uniwersytecie Ochanomizu w Tokio.

 

Anna Kocot

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here