Spotkanie Shinzō Abe i Władimira Putina podczas szczytu G-20

107

7 lipca br. premier Japonii Shinzō Abe spotkał się z prezydentem Rosji Władimirem Putinem. Spotkanie odbyło się podczas szczytu G-20 w Hamburgu, w Niemczech. Rozmowa przywódców trwała około 50 minut i dotyczyła takich tematów jak sprawa traktatu pokojowego, współpracy gospodarczej oraz Korei Północnej. Obydwie strony oczekują także na wrześniową wizytę Shinzō Abe we Władywostoku w czasie Russia’s Eastern Economic Forum.

Pomimo pozytywnego odbioru ostatnie spotkanie uwydatnia poważny problem w japońskim stosunku do sprawy rosyjskiej. Ogłoszone w maju 2016 roku tzw. „nowe podejście” składa się z częstych spotkań na najwyższym szczeblu oraz ośmiopunktowego planu współpracy gospodarczej w celu promocji pozytywnej dynamiki w obustronnych relacjach.

Japońskie podejście ma za zadanie rozwiązanie trwającego od dłuższego czasu sporu o północne terytoria (znane pod nazwą Kuryli Południowych w Rosji). Kolejnym fundamentalnym celem jest zachęcenie Rosji, aby zaczęła utrzymywać dystans w stosunkach z Chinami. Tym samym neutralizując groźbę wspólnego sino-rosyjskiego sojuszu skierowanego przeciwko Japonii. Sojusz sino-rosyjski stał się naglącym problemem od czasu kryzysu na Ukrainie w 2014 roku. Izolowana przez świat zachodni Rosja zaczęła wówczas coraz mocniej polegać na Chinach.

Dotychczas kluczowym osiągnięciem „nowego podejścia” zostało porozumienie w sprawie połączonej działalności gospodarczej na spornych wyspach. Porozumienie stało się również najbardziej godnym uwagi rezultatem wizyty Władimira Putina w Japonii w grudniu 2016 roku. Było to kontrowersyjne wydarzenie, gdyż odbyło się mimo sprzeciwu ze strony ówczesnego prezydenta USA Baracka Obamy. Ponadto, w tym czasie na Rosję wciąż były nałożone sankcje G-7.

W następstwie ogłoszonego porozumienia przedstawiciele Rosji i Japonii spotkali się w marcu, aby zadecydować o konkretnych obszarach współpracy. Największy akcent został położony ma akwakulturę, opiekę zdrowotną oraz turystykę. Natomiast na koniec czerwca japońska delegacja odbyła wizytę badawczą na spornych wyspach, aby ustalić konkretne miejsca, na których będzie realizowany plan.

Pomimo pozytywnej retoryki ze strony administracji japońskiej, w rzeczywistości stanowisko Rosji w sprawie Kuryli znacznie się wzmocniło. Po pierwsze, Moskwa zaczęła wyraźnie wiązać spór terytorialny z szerszą kwestią bezpieczeństwa. Szczególnie 1 czerwca Putin okazał niepokój, że przekazanie kontroli nad wyspami Japonii może oznaczać, że „bazy amerykańskiego systemu obrony zostaną na nich umiejscowione, co dla nas jest nie do zaakceptowania”.

To pokazuje, że Rosja próbuje wykorzystać spór terytorialny do wywarcia nacisku na Japonię w sprawie kwestii bezpieczeństwa w regionie. Zwłaszcza rosyjski postęp w sprawie wysp uwarunkowany jest oddaleniem się Japonii od swojego sojusznika, Stanów Zjednoczonych.

Dodatkowo tego samego wieczoru, kiedy nastąpiło spotkanie obydwu przywódców podczas szczytu G-20, rosyjski wicepremier Yury Trutnev ogłosił plan przekształcenia Kuryli w priorytetową strefę rozwoju (po rosyjsku TOR). Ogłoszony plan godzi w japońską nadzieję na połączoną działalność gospodarczą, gdyż strefa miałaby działać pod nadzorem prawa rosyjskiego. Mogłoby to wykluczyć japońskie firmy, które nie mają pozwolenia na działalność pod rosyjską jurysdykcją na terenie spornych wysp. Przesłanie rosyjskich posunięć jest jasne. Jeżeli Japonia nie porzuci warunków wstępnych i nie zacznie uczestniczyć w rozwoju wysp, Rosja zrobi to bez jej pomocy.

Choć ostatnie spotkanie Abe–Putin doprowadziło do dalszej dyskusji w sprawie połączonej działalności gospodarczej, główny „sukces” polityki Abe okazał się tak naprawdę porażką.

(ns)

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here