Otaku w Japonii – życie w cieniu popkultury

393

Popkulturowa obsesja

Ludzie z Zachodu z chęcią sięgają po termin „otaku”, określając fanów popkultury japońskiej. Często jednak nie zdają sobie sprawy, że słowo to ma w Japonii negatywny wydźwięk. Określa ono często ludzi z obsesyjnym zainteresowaniem mangą i anime.

I chociaż termin zaczyna tracić swoje pejoratywne znaczenie, zjawisko to może stanowić problem, z którym zmaga się japońskie społeczeństwo. Coraz więcej młodych ludzi tworzy swój obraz rzeczywistości w oparciu o popkulturowe przedstawienia. Skutkuje to potrzebą ucieczki od prawdziwego świata, tak odmiennego od cukierkowej wizji przedstawionej w niektórych anime. Rezultaty tego możemy zobaczyć w rosnącej częstotliwości występowania chorób cywilizacyjnych w Kraju Kwitnącej Wiśni. Przykładem są hikikomori –młodzi ludzie, którzy decydują się na wycofanie ze społeczeństwa, pozostając we własnych pokojach.

Obecnie wartość rynku mangi i anime w Japonii (sprzedaż m.in. komiksów, płyt DVD, figurek, gier) szacuje się w trylionach jenów. Mówi się nawet o „pokoleniu otaku”, ponieważ popularność tej subkultury wzrosła do tego stopnia, że stała się ona niemożliwa do zignorowania.

Animacja japońska a otaku

Sam mistrz animacji japońskiej, Hayao Miyazaki, powiedział, że największym problemem japońskiego przemysłu anime są pracujący tam otaku, niezdolni do stworzenia miarodajnego obrazu rzeczywistości. Reżyser studia Ghibli uważa, że dobre rezultaty w filmach animowanych osiągnąć można jedynie dzięki obserwacji ludzkich zachowań. Według niego, pracujący w przemyśle animacji otaku, przez swoje oderwanie od rzeczywistości nie mogą stworzyć czegoś wiarygodnego.

Warto wspomnieć, że twórcy popkultury często odwołują się do ludzi z zakochanej w niej subkultury. Liczba postaci zafascynowanych mangą i anime, szczególnie w produkcjach ostatnich lat, wciąż rośnie. Przykładem jest znane na całym świecie Steins;Gate, gdzie widzimy obraz Akihabary, znanej na świecie jako stolica otaku. Inny przykład stanowi seria Durarara!, w której pojawia się ogromna liczba nawiązań do innych wytworów popkultury,  a główni bohaterowie to przedstawiciele grupy otaku.

Cool Japan, czyli oswajanie otaku

Popularność tej subkultury gwałtownie wzrosła, zarówno w popkulturze, jak i życiu codziennym. Jak mówi Hiroki Azuma: „Nazywanie ich chorymi straciło całe znaczenie – jest ich po prostu zbyt wielu”. Linia pomiędzy kulturą otaku a mainstreamem zaciera się. Coraz mniej wytworów japońskiej popkultury nie ma w sobie żadnych wpływów tej grupy.

Otaku to nie tylko zamknięci w sobie ludzie. Ciekawy przykład stanowi tu Tarō Asō (premier Japonii w latach 2008-2009, minister spraw zagranicznych w latach 2003-2005, obecny wicepremier i minister finansów). Przyznał się on publicznie do przynależności do omawianej subkultury. Jego ulubione anime to Rozen Maiden. Wielokrotnie wypowiadał się o tym, jak popkultura może być narzędziem jednoczenia państw z całego świata.

Zainteresowanie mangą i anime widać także w polityce zagranicznej Kraju Kwitnącej Wiśni. Cool Japan ma na celu promowanie Japonii na arenie międzynarodowej tym, czym najbardziej  interesują się ludzie młodzi. Przemysł mangi, anime, mody i żywności ma pełnić ważną rolę w dalszym rozwoju kraju. Przykładem jest tutaj wystąpienie premiera Shinzō Abe jako „Super Abe” (odwołanie do Mario) podczas zeszłorocznej Ceremonii Zamknięcia Igrzysk w Rio de Janeiro.

otaku
Otaku stanowią integralną część kultury japońskiej. Czy jednak ich istnienie musi być problemem dla społeczeństwa Kraju Kwitnącej Wiśni? Wyłączając skrajne przypadki, które często kończą się wycofaniem społecznym, tak duże powiązanie z popkulturą może przedstawiać szansę rozwoju ekonomicznego.

Karolina Kobylarz

PODZIEL SIĘ
mm
Zafascynowana kulturą Azji studentka języka japońskiego w Instytucie Bliskiego i Dalekiego Wschodu. Szczególnie interesuje mnie problem chorób cywilizacyjnych Japonii, a także popkultura oraz literatura japońska. W wolnym czasie zajmuję się muzyką, pisaniem i kuchnią azjatycką.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here