Syryjczycy w Turcji: wyjazd na święta czy powrót do ojczyzny?

200

Tysiące uchodźców syryjskich, którzy znaleźli schronienie w Turcji, od początku czerwca 2017 r. szturmowało dwa tureckie przejścia graniczne z Syrią – w Cilvegozu i Oncupinar, by spędzić święto Eid Al Fitr we wciąż pogrążonej wojną ojczyźnie. Święto to oznacza koniec świętego dla muzułmanów miesiąca Ramadan i w tym roku przypadało na 25 i 26 czerwca.

Od rozpoczęcia wojny domowej w Syrii w 2011 r., Turcja przyjęła około 3,5 mln uchodźców z sąsiedniego kraju, stając się tym samym domem dla największej na świecie populacji ekspatriantów. Większość z nich żyje poza zbudowanymi przez władze tureckie obozami, głównie w Stambule i miastach południowo-wschodniej Turcji, przy granicy z Syrią, każdego dnia walcząc o przetrwanie, gdyż koszty utrzymania zwykle przewyższają ich dochody.

Turecki rząd, który zamknął granice w 2015r. i wzmocnił ich zabezpieczenie po podpisaniu umowy z Unią Europejską w marcu 2016 r. mającej na celu ograniczenie napływu nielegalnej migracji, podkreśla, iż jak dotąd utrzymanie i pomoc uchodźcom kosztowało Turcję około 25 mld USD. Teraz Ankara dała im możliwość wyjazdu do Syrii na święto Eid Al Fitr, z prawem powrotu do Turcji w przeciągu miesiąca. Każdy, kto wróci do Turcji po tym czasie będzie traktowany jako nowy przyjezdny, który podlega regularnym procesom migracyjnym.

Władze tureckie 1 czerwca otworzyły przejście w Cilvegozu- Bab al Hawa. Uchodźcy, posiadający odpowiednie dokumenty potwierdzające nadanie tymczasowej ochrony (tzw. temporary protection ID), wybierając to przejście mogą powrócić do Turcji do 30 września. Możliwość powrotu przez przejście Bab Al Salam w Oncupinar było o wiele bardziej ograniczone. Uchodźcy posiadający dowód tożsamości mogli wrócić do Turcji nie później niż do 14 lipca. Nie był to jednak czynnik aż tak bardzo odstraszający. Dla syryjskich uchodźców żyjących w Turcji była to możliwość odwiedzenia ojczyzny, czy spotkania z krewnymi, być może pierwsza od czasu zamknięcia tych przejść granicznych dla cywili w marcu 2015 r.

Dzięki możliwości pozostania dłużej w Syrii, większość uchodźców wybrała przejście Cilvegozu-Bab Al Hawa. Tylko przez pierwsze 3 tygodnie czerwca około 92 tys. osób przybyło do Syrii. Dla porównania, w tym samym okresie, z przejścia granicznego Oncupinar-Bab Al Salam skorzystało 40 tys. osób.

Powroty do Syrii wspierane przez ONZ

Powrotom do Syrii sprzyja oczyszczenie północno-wschodniej części prowincji Aleppo z bojowników Państwa Islamskiego przez Wolną Armię Syryjską wspieraną przez Tureckie Siły Zbrojne w ramach rozpoczętej w zeszłym roku operacji „Tarcza Eufratu”. Do tej pory 70 tys. syryjskich uchodźców powróciło do odbitych miejscowości Azaz, Mare, Al Bab. Powrót kolejnych 100 tys. spodziewany jest do końca 2017 r. w związku z rozpoczętym projektem w ramach współpracy tureckiego ministerstwa rodziny i polityki społecznej z Wysokim Komisarzem ONZ ds. Uchodźców.

Część założeń projektu zakłada również normalizację codziennego życia w Al Bab, m.in. poprzez zapewnienie dostępu do czystej wody, utrzymanie usług edukacyjnych, odbudowę zrujnowanych budynków użyteczności publicznej, takich jak szpitale i szkoły. Od czasu rozpoczęcia operacji „Tarcza Eufratu” około 20 tys. uchodźców powróciło właśnie do Al Bab, kolejne 40 tys. do Dżarabulus.

Można więc założyć, iż kolejni ekspatrianci będą powracać do oczyszczonych z bojowników Państwa Islamskiego miast prowincji Aleppo. Chęć powrotu do Syrii potwierdzają również wyniki badania przeprowadzonego przez Uniwersytet Hacettepe w Ankarze na studentach syryjskich. Aż 52% z ankietowanych zadeklarowało wolę natychmiastowego powrotu do ojczyzny, jak tylko zakończy się tam wojna. Natomiast 27% nie zamierza wrócić do Syrii wcale, m.in. dlatego, że w Turcji znaleźli bezpieczny dom. Zagadnienie jest szczególnie skomplikowane w szczególności jeżeli weźmiemy pod uwagę statystyki mówiące o nowym pokoleniu Syryjczyków urodzonych w Turcji. Ich liczebność szacuje się, na ok. 220 tysięcy.

Zapewne dlatego działania w ramach tureckiego projektu wspieranego przez Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców zakładają nie tylko powroty Syryjczyków do ojczyzny ale także pogłębienie integracji uchodźców. Służyć temu mają działania edukacyjne, w tym szerzenie wiedzy o prawach, zasadach i zwyczajach panujących w Turcji.

 

PODZIEL SIĘ
Badaczka współczesnych stosunków międzynarodowych, ze szczególnym uwzględnieniem Bliskiego Wschodu. Doktorantka na Uniwersytecie w Białymstoku i Research Associate w firmie East Analytics. Uczestniczka projektów z zakresu stosunków międzynarodowych, ekonomii i historii.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here