XIX zjazd KPCh – najważniejsze kwestie

306

Dzisiaj rozpoczął się XIX zjazd Komunistycznej Partii Chin (KPCh). To odbywające się co pięć lat wydarzenie ma trzy ważne funkcje. Po pierwsze, w jego trakcie zostanie podsumowane ostatnie pięć lat działalności partii pod przywództwem Xi Jinpinga. Po drugie, wyznaczone zostaną główne kierunki działalności partii na następne pół dekady. Po trzecie, nastąpią roszady na wielu kluczowych stanowiskach partyjnych, a także zapowiedziane zostaną zmiany na stanowiskach państwowych. Ten ostatni aspekt przykuwa największą uwagę światowej opinii publicznej. Rodzi on też najwięcej pytań odnośnie do przyszłości Chin. 

Przez najbliższe dni obradować będzie ponad 2000 delegatów. Na zakończenie spotkania zostanie ogłoszony skład Komitetu Centralnego KPCh (w obecnej kadencji liczy 370 członków i ich zastępców), Biura Politycznego (Politbiura, 25 członków) i Stałego Komitetu Biura Politycznego (7 członków). Jedyną rzeczą, w której zgadzają się obserwatorzy chińskiego życia politycznego, jest pozostanie Xi Jinpinga na stanowisku najważniejszego człowieka w partii. Wszystkie pozostałe kwestie rodzą liczne prognozy, które starają się odpowiedzieć na kilka kluczowych pytań.

Kto ze Stałego Komitetu odejdzie na emeryturę?

Najbardziej podstawowe pytanie dotyczy tego, jaki skład Stałego Komitetu zostanie wyłoniony. Zgodnie z tzw. niepisaną regułą „siódemki zostają, ósemki odchodzą” (chiń. 七上八下, Qi Shang Ba Xia) osoby, które osiągnęły wiek 68 lat powinny odejść na emeryturę. Oznaczałoby to, że w Stałym Komitecie zostaną tylko Xi Jinping oraz Li Keqiang. Pozostali członkowie: Zhang Dejiang, Yu Zhengsheng, Liu Yunshan, Wang Qishan i Zhang Gaoli powinni zostać zastąpieni przez młodszych towarzyszy.

Od kilkunastu miesięcy trwa dyskusja, czy wspomniana niepisana reguła zostanie utrzymana. Osobą, dla której miałaby zostać złamana jest Wang Qishan. Oficjalnie jest to osoba nr 6 w partii, ale spekuluje się, że w rzeczywistości jest drugą osobą pod względem wpływu na politykę Chin. Przez ostatnie pięć lat prowadził bezprecedensową w skali ChRL kampanię antykorupcyjną. W jej trakcie usunięto z chińskiej przestrzeni publicznej wielu prominentnych polityków – m.in. Zhou Yongkanga, Xu Caihou, Ling Jihua, Zhou Benshuna czy ostatnio Sun Zhengcaia. Łącznie liczba osób objętych działaniami Wanga przekroczyła milion.

Wang Qishan był bardzo efektywny, a w ramach jego akcji pozbawiono stanowisk wielu konkurentów Xi Jinpinga wewnątrz partii. Rodzi to spekulacje, że może pozostać w Stałym Komitecie, kontynuując swoje dzieło lub uzyskując bardziej prominentną funkcję premiera lub przewodniczącego parlamentu. W końcu niepisane reguły to bardziej wskazówki niż sztywne prawo. Należy jednak pamiętać, że Wang swoimi działaniami wykreował sobie również wielu wrogów wewnątrz partii, którzy nie będą zadowoleni z jego pozostania w najważniejszym ciele kolegialnym partii. Ostatecznie jest jeszcze możliwość odejścia Wanga ze Stałego Komitetu, ale zarazem objęcia funkcji szefa jakiegoś nowego komitetu zajmującego się walką z korupcją.

Jaka będzie przyszłość Xi Jinpinga?

Prawdopodobnie nie ma na świecie analityka, która przewidywałaby utratę władzy przez Xi Jinpinga w trakcie XIX zjazdu KPCh. Istnieje powszechne przekonanie, że zostanie on wybrany na kolejną kadencję we wszystkich sprawowanych przez niego stanowiskach, z których najważniejszymi są: sekretarz generalny KPCh, przewodniczący ChRL oraz przewodniczący Centralnych Komisji Wojskowych (istnieją dwie – partyjna i państwowa). Powszechne jest jednak przekonanie, że Xi dąży do zwiększenia zakresu swojej władzy. Dlatego możliwe jest, że będzie dążył do przywrócenia zniesionej w 1981 roku funkcji przewodniczącego partii w miejsce sekretarza generalnego, który z założenia jest czymś w rodzaju primus inter pares. W ten sposób zostałby umocniony jego status jako bezdyskusyjnego lidera KPCh. Istnieje także możliwość, że będzie starał się zmniejszyć ilość członków Stałego Komitetu. Innym, jeszcze bardziej znaczącym ruchem, byłoby zlikwidowanie Stałego Komitetu, jednak jest to jeden z najmniej prawdopodobnych scenariuszy, którymi może się zakończyć XIX zjazd KPCh.

Jaka będzie przyszłość Li Keqianga?

Oficjalnie drugą najważniejszą osobą w partii jest Li Keqiang, który sprawuje funkcję premiera. Ten były sekretarz Chińskiej Ligii Młodzieży Komunistycznej (ChLMK) był już przez niektórych skazywany na emeryturę mimo relatywnie młodego wieku (62 lata). Powodem takie stanu rzeczy miałaby być niekompetencja oraz konflikt z Xi Jinpingiem. Li jest uważany za prominentnego przedstawiciela frakcji byłych działaczy ChLMK (chiń. 团派tuanpai). Spekulacje potęgowało skupienie przez Xi Jinpinga kompetencji w zakresie reform gospodarczych w ramach różnych tzw. grup przywódczych wewnątrz partii, którym sam przewodzi. Łamie to pewnego rodzaju konwenans, zgodnie z którym od 1978 roku to premier grał pierwsze skrzypce w kwestiach gospodarczych. Działania Li Keqianga wskazują jednak na to, że okazał się lojalnym współpracownikiem Xi Jinpinga i jego pozycja raczej nie ulegnie zmianie. O ile XIX zjazd KPCh nie przyniesie jakiejś niespodzianki.

Kto uzupełni skład Stałego Komitetu i Politbiura?

Nawet w sytuacji pozostania Wang Qishana w Stałym Komitecie do obsadzenia będą nadal cztery miejsca w tym gremium (przy założeniu, że ilość członków nie ulegnie zmianie). Wśród „pewniaków” do awansu najczęściej wymienia się Li Zhanshu i Wang Yanga. Innymi kandydatami są Hu Chunhua (również bardzo prawdopodobny wybór), Chen Min’er, Liu Qibao, Zhao Leiji, Han Zheng oraz Wang Huning. Lista potencjalnych kandydatów do Politbiura jest szersza, jednak istniej przeświadczenie, że wśród nowo awansowanych najwięcej będzie ludzi bliskich Xi Jinpingowi. Wśród nich są Chen Min’er, Cai Qi, Ying Yong, Li Qiang i Liu He.

Wśród innych potencjalnych kandydatów należy wskazać bez wątpienia Chen Quanguo, który obecnie sprawuje funkcję szefa partii w Regionie Autonomicznym Xinjiang, a także Ma Xingruia, gubernatora Guangdongu, który ma szanse zostać szefem partii w tej prowincji. Warto również śledzić awanse byłych szefów ChLMK. Po 1978 roku z reguły osiągali oni bardzo wysoką pozycję polityczną – Hu Jintao był sekretarzem generalnym, Li Keqiang jest premierem, a Hu Chunhua znajduje się na dobrej drodze do powtórzenia ich osiągnięć. Kariera obecnego szefa ChLMK, Qin Yizhi, raczej nie będzie postępowała tak dynamicznie. Jednak awans jego dwóch poprzedników – Zhou Qianga i Lu Hao, jest nadal bardzo możliwy.

Następca Xi Jinpinga?

W 2007 roku Xi Jinping i Li Keqiang weszli do Stałego Komitetu i otrzymali stanowiska wiceprzewodniczącego ChRL oraz pierwszego wicepremiera. Jednocześnie byli o mniej więcej dekadę młodsi od swoich towarzyszy z tego gremium, przez co zaliczano ich do tzw. piątej generacji przywódców. Wtedy stało się oczywiste, że są oni przygotowywani do zastąpienia swoich przełożonych przy okazji następnych roszad na najwyższych stanowiskach. Dokonało się to w 2012 roku. Obecnie jest oczekiwanie, że również zostanie wybranych dwóch młodszych polityków, którzy w przyszłości zastąpią Xi Jinpinga i Li Keqianga.

Do niedawna najpoważniejszymi kandydatami na sukcesorów byli Hu Chunhua i Sun Zhengcai. W 2012 roku obaj zostali wprowadzeni do Politbiura i otrzymali ważne stanowiska – szefa partii w prowincji Guangdong oraz w mieście Chongqing. O ile ten pierwszy nadal wydaje się być rozważany, o tyle ten drugi został kilka tygodni temu wydalony z partii z powodu licznych zarzutów łamania dyscypliny partyjnej. Wszystko wskazuje na to, że jego miejsce zastąpi Chen Min’er, wieloletni współpracownik Xi Jinpinga jeszcze z okresu, gdy był on sekretarzem partii w prowincji Zhejiang (2002–2007).

Istnieje również możliwość, że XIX zjazd KPCh nie zakończy się wyłonieniem sukcesorów Xi Jinpinga i Li Keqianga. Według niektórych obserwatorów mogłoby to wskazywać na chęć przedłużenia swoich rządów przez Xi Jinpinga poza zwyczajowe dwie kadencje. Ten scenariusz jest jednak mało prawdopodobny – z powodów ograniczeń instytucjonalnych, przyzwyczajenia członków KPCh do istniejących standardów oraz kultury politycznej Chin.

XIX zjazd KPCh z polskiej perspektywy

Z punktu widzenia Polski najważniejsza będzie stabilność polityki zagranicznej Chin i zwiększenie zaangażowania tego państwa w rozwijanie inicjatywy „Pasa i Szlaku”. Poszerzenie wpływów Xi Jinpinga i ludzi podzielających jego wizję we władzach pozwoli na utrzymanie zainteresowania Chin naszym regionem świata. Dzięki temu polska polityka zagraniczna będzie miała więcej opcji dywersyfikacji współpracy międzynarodowej. Wszystko to jednak pod warunkiem znalezienia lepszej formuły kooperacji z Chinami.

Ostatecznie XIX zjazd KPCh pozwoli na uzyskanie odpowiedzi na rzeczywistą pozycję polityczną Xi Jinpinga i jego wpływ na funkcjonowanie partii. Spodziewane jest wzmocnienie jego agendy i zmarginalizowanie innych głosów wewnątrz Chin. Warto śledzić te wydarzenia, tak samo jak obserwować kampanie wyborcze w Stanach Zjednoczonych, Niemczech lub Francji. Chiny już dzisiaj mają duży wpływ na życie Polaków, który między XIX i XX zjazdem zapewne jeszcze się zwiększy.

PODZIEL SIĘ
mm
Doktorant na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dwukrotnie nagrodzony stypendium MNiSW dla studentów za wybitne osiągnięcia. W 2015 roku otrzymał prestiżowy „Diamentowy Grant” na badanie procesu rekrutacji i socjalizacji chińskich elit politycznych. Trzyma rękę na pulsie polityki chińskiej i relacji polsko-chińskich.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here