Kierunek rozwoju Chin w perspektywie następnych kilku lat

537

Raport zaprezentowany w trakcie XIX zjazdu Komunistycznej Partii Chin wskazuje kierunek rozwoju Chin w perspektywie kolejnych kilku lat. Można spodziewać się wzmocnienia strukturalnej reformy gospodarki w kierunku pobudzania popytu, wdrażania proekologicznych rozwiązań oraz większej integracji regionalnej.

Odbywające się co pięć lat zjazdy Komunistycznej Partii Chin (KPCh) pozwalają na wyłonienie nowego przywództwa partyjnego. Dla obserwatorów polityki chińskiej jest to też wydarzenie, dzięki któremu mogą być weryfikowane tezy o wpływie poszczególnych liderów na politykę państwa. Sprawy personalne nie są jednak jedyną kwestią prezentowaną w trakcie spotkania. Ważny jest również raport przedstawiony przez Sekretarza Generalnego KPCh, który wskazuje, co udało się osiągnąć w trakcie ostatnich pięciu lat. Wyznacza on również kierunek rozwoju Chin w przyszłości.

Raport jest podsumowaniem pracy całego Komitetu Centralnego (KC) KPCh. Jego przygotowanie trwa długie miesiące, a w prace zaangażowanych jest zawsze kilka tysięcy osób z różnych komórek partyjnych. Zawarte w nim koncepcje często są podstawą do kreowania polityki Chińskiej Republiki Ludowej na długie lata. Przykładowo, takie hasła jak „wielkie odrodzenie narodu chińskiego” lub „cele na dwa stulecia”, obecnie kojarzone przede wszystkim z Xi Jinpingiem, pojawiły się po raz pierwszy w raportach przygotowanych za rządów Jiang Zemina. Pokazuje to długie trwanie różnych koncepcji politycznych w Chinach, nawet jeżeli są one z czasem przeformułowywane.

Ostatnie pięć lat

W raporcie z XIX zjazdu w zakresie dotychczasowych osiągnięć gospodarczych Xi Jinping wymienił przede wszystkim postępującą reformę w celu pobudzenia popytu wewnętrznego. Wskazał na rozwój cyfrowej gospodarki, budowę kolei dużych prędkości, urbanizację, integrację ekonomiczną regionów Pekin-Tianjin-Hebei oraz delty Jangcy. Dużo miejsca zostało również poświęcone osiągnięciom naukowym, m.in. budowie radioteleskopu FAST, umieszczeniu na orbicie modułu stacji kosmicznej Tiangong-2 oraz satelicie kwantowemu.

Warto zwrócić uwagę na wspomniane przez Xi „ulepszanie instytucji i mechanizmów, za sprawą których partia sprawuję rolę przywódczą” oraz „nieustające polepszanie charakterystycznego chińskiego systemu rządów prawa”. Oznacza to, że kontrola partii nad funkcjonowaniem społeczeństwa chińskiego wzrosła, co zostało uznane za sukces. W opinii KC wzmocniona została również narodowa wiara we własną kulturę (lub inaczej: „kulturowa pewność siebie” narodu).

W raporcie nie pominięto odniesień do ekologii. Za jeden z sukcesów podano odejście od tendencji do zaniedbywania ochrony środowiska. Podkreślono, że wzrosła efektywność energetyczna i surowcowa, a Chiny stały się jednym z liderów w międzynarodowych działaniach na rzecz przeciwdziałaniu zmianom klimatu. W dokumencie pojawiło się hasło budowania „ekologicznej cywilizacji”, które wydaje się być w końcu wypełnianie treścią (w odróżnieniu od poprzednich dwóch raportów).

Dużo miejsca poświęcono trzymaniu się konstytucji partyjnej przez jej członków, zachowaniu politycznej integralności oraz podporządkowaniu się centralnemu kierownictwu. Nie zabrakło również odniesień do reform wojskowych, zwłaszcza zmiany struktury dowodzenia.

Przestrzeganie zasad „socjalizmu z chińską charakterystyką nowej ery” zostało uznane za rzecz niezbędną do osiągnięcia dalszego postępu.

Następne dekady

Jako główny cel na nadchodzące lata uznano zrealizowanie dwóch celów „stuletnich”. Do 2020 roku Chiny mają osiągnąć status, dzięki któremu w stulecie powstania KPCh (2021 rok) będzie można je nazwać państwem średniego dobrobytu. Drugi cel związany jest ze stuleciem proklamowania Chińskiej Republiki Ludowej w 2049 roku. Został on po raz pierwszy podzielony na dwa okresy. Do 2035 roku Chiny mają stać się jednym z globalnych liderów we wszystkich możliwych kategoriach – gospodarczych, rozwoju kultury, ochrony środowiska itp. W perspektywie następnych 15 lat socjalistyczna modernizacja ma zostać ukończona. Osiągnięty ma zostać powszechny dobrobyt, a ludzie mają się cieszyć szczęśliwszym i zdrowszym życiem. Dodatkowo Chiny mają stać się państwem o największej potędze oraz dominującym wpływie na arenę międzynarodową – dumnym i aktywnym członkiem „wspólnoty narodów”.

Jak to osiągnąć?

Środkiem do realizacji założonych celów jest przede wszystkim pogłębienie popytowej reformy struktury gospodarczej. W jej ramach Chiny mają nie tylko pobudzać konsumpcję wewnętrzną, ale także skupić się na produktach wysokiej jakości, zwiększenia roli Internetu w gospodarce, sztucznej inteligencji oraz big data. To wszystko ma się rozwijać dzięki położeniu nacisku na popularne wszędzie na świecie innowacje, ale także za sprawą bycia pionierem w badaniach podstawowych, które nie mają bezpośredniej aplikacji w gospodarce.

Ważnym aspektem będzie także modernizacja wsi, która zawsze jest jednym z głównych aspektów polityki Pekinu. Chiny zamierzają trzymać się ścisłego bezpieczeństwa żywnościowego, wzmacniania i ochrony własnego rolnictwa, a także unowocześniania pracy drobnych rolników.

Jednym z ważnych aspektów wpływających na rozwój ma być integracja regionalna. Dotyczyć ma to obszarów byłych baz rewolucyjnych, północnego-wschodu (prowincje Heilongjiang, Jilin i Liaoning), zamieszkałych przez mniejszości etniczne, granicznych i biednych. Inną kategorią są trzy regiony desygnowane do integracji ekonomicznej: wspomniane już delta Jangcy i Pekin-Tianjin-Hebei, a także Xiongan, gdzie ma zostać przeniesione część instytucji z Pekinu.

Innymi krokami w kierunku realizacji zamierzonych celów ma być dalszy rozwój „socjalistycznej gospodarki rynkowej” i otwieranie gospodarki chińskiej na handel i inwestycje.

Wnioski

Przedstawiony raport prezentuje kilka trendów, które utrzymają się przez kolejne kilka lat. Co najmniej do 2022 roku, ale bardzo możliwe, że jeszcze dłużej.

Przede wszystkim dzięki reformie popytowej gospodarka chińska będzie w coraz mniejszym stopniu uzależniona od eksportu. Już teraz jego stosunek w korelacji z produktem krajowym brutto (PKB) spadł do poziomu sprzed wejścia Chin do Światowej Organizacji Handlu w 2001 roku, tj. do poziomu 19,6% PKB w 2015 roku. W rekordowym pod tym względem 2006 roku eksport towarów i usług z Chin stanowił ponad 37% PKB. W następnych latach ten wskaźnik będzie nadal stopniowo malał.

Po drugie, Chiny będą wydawały jeszcze więcej na badania naukowe i innowacje. Będzie się to przejawiało zwiększeniem nakładów na szkolnictwo wyższe i instytucje badawcze. Pekin będzie starał się przyciągnąć do siebie renomowanych naukowców z zagranicy, szczególnie wyspecjalizowanych w priorytetowych dziedzinach rozwoju nauki. Z drugiej strony chińskie przedsiębiorstwa jeszcze bardziej przyśpieszą przejęcia zaawansowanych technologicznie spółek zagranicznych oraz podkupowanie specjalistów od konkurencji. Możliwe jest również zakładanie centrów badań i rozwoju największych firm za granicą. Może to stać się dużą szansą m.in. dla Polski, jeżeli uda się zachęcić spółki technologiczne z Chin do ulokowania swoich inwestycji na jej terytorium.

Po trzecie, nie należy ignorować zmian, które będą zachodziły w chińskim przemyśle spożywczym. „Zagwarantowanie bezpieczeństwa żywieniowego” będzie wiązało się z przejmowaniem międzynarodowych spółek eksportujących żywność do Chin. Mimo deklaracji większego otwarcia na handel międzynarodowy zapewne nie ulegną rozluźnieniu przepisy dotyczące importu żywności, co jest z kolei złą wiadomością dla polskich indywidualnych eksporterów.

Podsumowując, pierwsza kadencja Xi Jinpinga upłynęła jako kontynuacja założeń, które przez lata narastały wewnątrz partii. Tym, co odróżniało ją od rządów poprzednika była efektowność w ich realizacji. Wyniki XIX zjazdu KPCh sugerują, że przez następne pięć lat kierunek rozwoju Chin pozostanie zasadniczo bez zmian. Xi Jinping ma jednak więcej narzędzi, dzięki którym może go realizować. Dlatego można spodziewać się przyśpieszenia obecnych trendów. Wszystko w imię „wielkiego odrodzenia narodu chińskiego”.

/Jest to drugi z serii artykułów podsumowujących efekty XIX zjazdu Komunistycznej Partii Chin. Pierwszy dotyczył pozycji politycznej Xi Jinpinga. Kolejne będą ukazywały się na portalu „Puls Azji” w najbliższych dniach./

PODZIEL SIĘ
mm
Doktorant na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dwukrotnie nagrodzony stypendium MNiSW dla studentów za wybitne osiągnięcia. W 2015 roku otrzymał prestiżowy „Diamentowy Grant” na badanie procesu rekrutacji i socjalizacji chińskich elit politycznych. Trzyma rękę na pulsie polityki chińskiej i relacji polsko-chińskich.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here