Cenzura w ChRL: śmiały zakaz dzieł Orwella

802

W ubiegłym tygodniu rząd Chińskiej Republiki Ludowej dokonał kontrowersyjnej decyzji o ocenzurowaniu znanej powieści George’a Orwella. „Folwark zwierzęcy” dołącza do listy książek, których nie doświadczymy w oficjalnym obiegu. Podobny los spotkał również „Rok 1984” tego autora oraz poszczególne frazy, a nawet literę alfabetu łacińskiego.

Decyzja o zaostrzeniu cenzury zbiega się z ogłoszeniem przez Xi Jinpinga zamiaru zniesienia limitu kadencji, przez które możliwe jest pełnienie funkcji przewodniczącego Komunistycznej Partii Chin. Pośród zachodnich komentatorów zostało to odebrane jako próba umożliwienia sobie pozostania na stanowisku dożywotnie oraz potencjalna transformacja w dyktaturę.

Cenzura: Folwark Zwierzęcy

Satyryczna powieść przedstawia okropieństwa totalitaryzmu oraz bardziej skrajnych form komunizmu znanych z Sowieckiej Rosji.  Książka wydana pierwotnie w 1945 roku i z czasem rozbrzmiała niesamowitym sukcesem.  Pierwsze recenzje porównywały powieść do dzieł Woltera, a ideologiczny przekaz w niej zawarty zapewniły jej uwagę cenzorów za drugą stroną żelaznej kurtyny. Sytuacja w Polsce była podobna, a pojedyncze egzemplarze można było znaleźć jedynie w drugim obiegu.

Orwell opowiada historię zwierząt dokonujących rewolucji przeciwko farmerowi na tytułowym folwarku oraz ewolucji ich samorządności. Na przestrzeni powieści widzimy stadia ewolucji światłej idei poprawy sytuacji członków zwierzęcego społeczeństwa powoli zmieniającej się w swe przeciwieństwo. Dyktatura ludzka zostaje więc zastąpiona przez niemalże identyczny system, w którym najbystrzejsze ze zwierząt zamieniły się w nowe źródło opresji. Hasła rewolucyjne powoli zmieniano, a „Wszystkie zwierzęta są równe” przerodziło się poprzez dodanie drugiej części zdania: „ale niektóre są równiejsze od innych”.

Geniusz powieści zapewnił jej miejsce w top 100 anglojęzycznych książek powstałych w latach 1923-2005, znalazła się również w stworzonym przez czytelników Rzeczpospolitej Kanonie na koniec wieku – liście 40 najważniejszych książek XX wieku.

Okładka Rok 1984, cenzura
Design okładki powieści zaproponowany przez Colina Dunna, cc, zobacz: https://www.flickr.com/photos/colindunn/4229215371

 

Cenzura: Rok 1984

Zakazanie drugiego z antyutopijnych dzieł Orwella jest niemalże policzkiem wymierzonych w zachodnich obserwatorów. Każdy, kto zetknął się z opowieścią dotyczącą ogarniętego cenzurą i nowomową społeczeństwa, jest świadom śmiałości tego posunięcia. Zarówno „myślozbrodnie”, jak i niesamowicie uproszczony system prawny, w którym każde podejrzenie jest równoznaczne z winą, nie są jednak jedynie tworem wyobraźni autora.

W momencie publikacji powieści pewna forma „myślozbrodni” oraz niesamowicie wręcz skuteczny system sądowniczy istniały w Europie (oraz Azji). Wystarczy spojrzeć na Związek Radziecki i historię dochodzeń oraz kar wymierzonych w swoich własnych obywateli. Zyskujemy wtedy wgląd w podstawową ideę tych instytucji. Miały one nie tyle odkryć prawdę, ile dostarczyć odpowiednią ilość wrogów ludu (porównaj: Archipelag GUŁag, Aleksander Sołżenicyn).

Cenzura: Hasła i skojarzenia

 

Kolejne ograniczenia dotyczą użytkowników chińskiego odpowiednika Twittera – Weibo. Chiński rząd podjął decyzję, by zakazać wyszukiwania fraz, które mogły zostać wykorzystane jako wyrażanie swego niezadowolenia i sprzeciwu wobec planów Xi Jinpinga. Pośród fraz uznanych za szkodliwe znalazły się m.in. „kult jednostki”, „nieśmiertelność”, czy będące połączeniem imienia obecnego przewodniczącego z nazwiskiem pierwszego dyktatora komunistycznych Chin (powstał w ten sposób „Xi Zedong”).

Podobny los spotkał literę „N” alfabetu łacińskiego. Z praktycznego punktu widzenia nie zmienia to zbyt wiele w internetowym życiu Chińczyków, korzystają przecie z całkowicie odmiennego pisma od naszego. Jednak zestawiając tę literę z rolą, którą tak często pełni w matematyce możemy stworzyć frazę „n > 2”. To zaś może kojarzyć się z liczbą kadencji, przez które miałby rządzić Xi Jinping. A niezadowolenie to najwidoczniej zbyt dużo.

 

PODZIEL SIĘ
mm
Pasjonat polityki i stosunków międzynarodowych. Swoje zainteresowanie skupia głównie na regionie Azji i Pacyfiku. Zafascynowany kulturą japońską. Student Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu na Uniwersytecie Jagiellońskim.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here