Kontrowersje wokół Social Credit System i pierwsze przejawy jego funkcjonowania

105

W Chinach wdrażane są pilotażowe wersje programu oceny zachowań obywateli. Mają one pomóc w nadaniu do 2020 roku ostatecznego kształtu inicjatywie noszącej nazwę Social Credit System. Przedsięwzięcie to od samych początków wzbudza wiele kontrowersji. Dotyczą one również pierwszych efektów wykorzystania w praktyce mechanizmów, na których ma się opierać wspomniany program. Czy Chinom grozi orwellowska rzeczywistość? 

Na stronie internetowej prowadzonej przez jedną z chińskich agencji rządowych opublikowano spis zawierający nazwiska 169 obywateli uznanych za „poważnie zdyskredytowanych”. Osoby figurujący na liście otrzymały roczny zakaz korzystania z usług linii lotniczych oraz pociągów. Napiętnowani dopuścili się w przeszłości różnorakich przewinień. Ukarani zostali m.in. ci, którzy zalegali ze spłatami długów, unikali płacenia podatków, czy też zachowywali się niewłaściwie podczas podróży samolotem. Wcześniej przedstawiciele rządu w Pekinie poinformowali, że dotychczas zablokowano 11 milionów lotów oraz 4 miliony wypraw kolejowych.

Powyższe działania są elementem testowanego obecnie i wciąż rozwijanego programu Social Credit System.

Mechanizm funkcjonowania Social Credit System

Po raz pierwszy o planach dotyczących Social Credit System Chiny poinformowały cztery lata temu. Od tego czasu trwają prace nad programem, które mają zakończyć się w 2020 roku. Wtedy też, zgodnie z zapowiedziami, obejmie on swym zasięgiem całe Państwo Środka.

Jak na razie nie przedstawiono informacji na temat szczegółów funkcjonowania Social Credit System. Znane są jednak podstawowe założenia tej inicjatywy. Wiadomo, że będzie ona stanowiła narzędzie oceny postępowania obywateli w takich obszarach, jak aktywność internetowa, przestrzeganie prawa, posiadana historia finansowa, zachowania społeczne. Osoby, których działalność zostanie oceniona negatywnie, będą karane ograniczeniami w dostępie do określonych dóbr bądź usług publicznych. Z kolei szczęśliwcy legitymujący się chwalebnymi poczynaniami będą mogli liczyć na nagrodę w postaci pewnych przywilejów lub preferencyjnego traktowania ze strony państwa.

Oceny programu

Oceny Social Credit System sytuują się na dwóch przeciwległych biegunach. Obrońcy tego program to przede wszystkim przedstawiciele chińskich kręgów rządowych. W ich perspektywie opisywane przedsięwzięcie ma prowadzić do budowy bardziej zharmonizowanego społeczeństwa, z którego rugowane będą nawet te zachowania, które nie łamią przepisów prawa, ale są niepożądane pod kątem zrównoważonego rozwoju Państwa Środka. Zwolennicy Social Credit System argumentują ponadto, że przyczyni się on do stworzenia bardziej wydajnego systemu kredytowego, poprzez wyselekcjonowanie potencjalnych pożyczkobiorców godnych zaufania.

W innym tonie wypowiada się przeważająca część zachodnich mediów. Krytycy wdrażanego w Chinach programu nawiązują do rzeczywistości znanej z Roku 1984 Orwella oraz brytyjskiego serialu Black Mirror, rozpatrując Social Credit System jako ziszczenie się dystopijnej wizji świata przedstawionej w tych dziełach. Uważają, że program będzie służył karaniu obywateli postępujących wbrew woli władzy, arbitralnemu zniesławianiu osób niewygodnych dla rządu, formatowaniu społeczeństwa zgodnie z interesem Komunistycznej Partii Chin. Wskazuje się na brak transparentności w zakresie stosowanych reguł oceny i ograniczanie określonych swobód bez podania konkretnej listy czynów zabronionych.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here