„Odwaga bycia nielubianym” – recenzja japońskiego dialogu o psychologii indywidualnej

1316

Obraz japońskiego społeczeństwa jest w dużej mierze zdominowany przez wyobrażenia o presji otoczenia oraz wyraźnym podziale między faktycznymi uczuciami i tym, co prezentujemy na zewnątrz. Stereotyp ten nie jest jednak bezzasadny. Począwszy od pierwszych diagnoz kultury Kraju Kwitnącej Wiśni, podkreślano właśnie ten aspekt. Odwaga bycia nielubianym. Japoński fenomen, który pokazuje jak być wolnym i odmienić własne życie autorstwa Ichiro Kishimiego i Fumitake Kogi formułuje postulat odwrócenia tego zjawiska. Książka, która stała się bestsellerem w Japonii (2,1 miliona kopii wydanych przed tegorocznym majem) oraz fenomenem w całej Azji (łącznie 3,5 miliona), zyskała nawet luźno inspirowany jej treścią serial. W Polsce została wydana cztery lata po wydaniu oryginału, w 2017 roku, przez wydawnictwo Galaktyka.

Owaga bycia nielubianym (znienawidzonym) TV drama
„Odwaga bycia nielubianym” – plakat promujący

Dwóch, czy może trzech autorów?

Narracyjnie książka została podzielona na 5 spotkań. Ciężko bowiem mówić tutaj o klasycznych rozdziałach. Sami autorzy nie ukrywają bezpośrednich inspiracji dialogami Sokratesa z jego uczniami. Niemalże niemożliwym wydaje się przeczytanie tego typu porównania bez odczuwania negatywnych emocji. W tym przypadku nie pokuszono się jednak o odniesienia do samej treści, czy też wartości informacji zawartych w dziele. Mowa bowiem jedynie o samej strukturze.

Każde ze spotkań (tytułowanych „wieczorami”) odbywa się między dwoma postaciami w tej samej lokacji. Wtrącenia narracyjne mają jednak na celu jedynie uporządkowanie przedstawionych w danym fragmencie informacji. Pomagają również połączyć spotk

Odwaga bycia nielubianym - A. Adler
Alfred Adler, cc wikicommons

Same dialogi odbywają się między młodzieńcem i uznanym badaczem greckiej filozofii, który w trakcie swych studiów poznał również, stworzoną przez Alfreda Adlera, psychologię indywidualną. Jest on bardziej doświadczoną stroną w rozmowie i to on prowadzi wiodącą rolę w dyskusji. Za pomocą licznych anegdot i odniesień do sytuacji życiowych stara się przedstawić poglądy austriackiego psychiatry w sposób przystępny dla swego rozmówcy. Ten zaś pełni rolę przeciętnego przedstawiciela japońskich młodych pracowników.

Nie pełni on jednak funkcji reprezentatywnej dla przedstawicieli wyłącznie japońskiego społeczeństwa. Wręcz przeciwnie, młodzi dorośli obecni na większości rynków pracy na świecie odnajdą z nim wspólne cechy. Nie licząc bardzo specyficznego przykładu – wspomnianej pobieżne osoby będącej jednym z hikikomori (więcej na ten temat zobacz: tu), jest na tyle przeciętny, by nawet zachodni czytelnicy nie mieli problemów z identyfikacją z postacią i jej problemami.

Sami autorzy potwierdzają niejednokrotnie, że również ich forma współpracy bazowała w dużej mierze właśnie na podobnych dialogach. W zawartym w książce swego rodzaju posłowiu przyznają oni jednak, że role te nie były dla nich czymś stałym. Każdy z nich wynosił coś z tej formy kolaboracji. Patrząc na stworzone przez Ichiro Kishimiego i Fumitake Kogę postacie, nie sposób nie ujrzeć w nich twórców. Nie jest to jednak coś żadna tajemnica, po raz kolejny jest to jeden z elementów, o których wspominają oni na łamach tego dzieła.

Podobnie wygląda kwestia trzeciego „autora”. Ta książka nie ukrywa w żaden sposób swoich inspiracji. Wręcz przeciwnie, cała jest laurką do twórczości Alfreda Adlera.

Wieczory poświęcone dialogom. Odwaga bycia nielubianym jako recepta na życie.

Książce można zarzucić pewną jednostronność. Autorzy przedstawiają skomplikowaną wizję świata funkcjonującego zgodnie z zasadami psychologii indywidualnej. Filozof tłumaczy w ten sposób kluczowe aspekty teorii Adlera w dość zrozumiały sposób, często wspierając je sytuacjami z jego kariery, bądź też z życia młodzieńca.

Pierwszy z wieczorów zaczyna się od otwartej deklaracji: gość otwarcie sprzeciwiał się pierwszemu założeniu filozofa. Mówiąc wprost: „ludzie potrafią się zmienić”. To właśnie bazując na tym prostym, acz niewątpliwie niepozbawionym ogromnej głębi stwierdzeniu rodzi się przepiękny, zdolny zmienić życie dialog.

Młodzieniec pozostaje „przeciwnikiem” filozofa przez każdy z pięciu wieczorów. Jego sceptyczne nastawienie pozwala na głębsze wyłożenie psychologii indywidualnej, odpowiadając przy okazji na sporo z pytań, które mogłyby zrodzić się w czytelniku.

W ten sposób poznajemy więc argumenty mające udowodnić to, że trauma nie istnieje. Poprzez zmianę naszego spojrzenia z szukającego przyczyn na takie, które szuka celu danego działania. Kolejne wieczory opowiadają i uzasadniają następujące postulaty:

  • Wszystkie problemy wywodzą się z relacji międzyludzkich.
  • Odpowiednio deleguj zadania, poświęcając czas tylko i wyłącznie zależnym od ciebie elementom.
  • Skup się na zrozumieniu ludzkiej społeczności. Adler nie wskazuje tutaj tylko na doczesne społeczeństwo, a na jej całokształt z perspektywy czasu.
  • Inni nie są naszymi rywalami, a jedynie kamratami, którzy towarzysza nam w wędrówce ku ideałowi.
  • Skupiając się jedynie na teraz, jesteśmy w stanie żyć pełnią życia

Odwaga bycia nielubianym to laurka, czy może podręcznik?

Rozważając je osobno, niezwykle łatwo zarzucić im pretensjonalność. Z podobną trudnością można odrzucić je jako coś całkowicie niedorzecznego. Jest to reakcja całkowicie naturalna, zwłaszcza w świecie przepełnionym najróżniejszymi, często sprzecznymi receptami na sukces. Dokładnie to podejście jest reprezentowane przez przedstawionego w książce młodzieńca. Jego wątpliwości nie są jednak wystarczające. Pełnią funkcję wskazania pewnego punktu teorii oraz służą ułatwieniu prowadzenia wywodu. Daleko im do ostrej krytyki. Mimo wszystko dość wiernie oddają pierwsze reakcje na przedstawione wcześniej postulaty.

Czy można jednak nazwać tę książkę podręcznikiem do psychologii indywidualnej? Zdecydowanie nie. Inne też były założenia autorów. Zgodnie z nimi przedstawili podstawy myśli będącej alternatywą dla samych podstaw społeczeństwa. Stworzyli swego rodzaju „przewodnik”. Z niewiarygodną łatwością odnajduje on powody problemów, wskazując tym samym na łatwe rozwiązania. O ile w warstwie retorycznej jest to coś niewątpliwie kuszącego, zaaplikowanie tych rozwiązań w rzeczywistości okazuje się bardzo trudne. Myślę jednak, że warto chociaż dać szansę tym postulatom.

Czy japoński bestseller może zostać światowym fenomenem?

Od premiery pierwszego japońskiego wydania minęło już ponad 5 lat. Książka odcisnęła się głównie na rynku wydawniczym ogromną ilością sprzedanych egzemplarzy, jednak kwestia jej wpływu na czytelników jest zupełnie innym tematem, który wymagałby wnikliwych badań. Nie można jednak zarzucić Odwadze bycia nielubianym, by przedstawiała psychologię indywidualną w nudny czy skomplikowany sposób. Czytelniczy, którzy zapoznają się z jej treścią, przynajmniej przez pewien okres, będą pamiętać o poznanych postulatach.

Książka ukazała się w Polsce na rok przed anglojęzyczną premierą. Jeśli wydawnictwo osiągnie sukces za oceanem, zapewne pojawią się kolejne tłumaczenia. Tuż po premierze nie znalazła się jednak na żadnej z list bestsellerów, nie podbiła również internetowego sklepu Amazona. Obecnie przewodnik po psychologii indywidualnej może liczyć głównie na najróżniejsze rekomendacje (przykładowo Marca Andreesena) i to na nich budować swój sukces. Ciężko jednak wyobrazić sobie, by powtórzył sukces z rodzimego rynku.

Jednak niezależnie od popularności tytułu, warto poświęcić kilka wieczorów i zagłębić się w teorię Alfreda Adlera. Odwaga bycia nielubianym powinna się okazać idealnym przewodnikiem, który za pomocą dialogu pozwoli nam głębiej poznać tę właśnie perspektywę. Nawet, jeżeli nie zdecydujemy się odmienić naszego życia, z przyjemnością spojrzymy na nadchodzace wydarzenia z nieco innej strony. Książka buduje wspaniałą bazę do właśnie tego.

Kopia recenzencka książki „Odwaga bycia nielubianym. Japoński fenomen, który pokazuje jak być wolnym i odmienić własne życie” została udostępniona przez wydawnictwo Galaktyka.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here