Hidżab – nowe znaczenia symbolu

1601

Hidżab, czyli muzułmańska zasłona dla kobiet, to gorący temat ostatniej dekady. Pojawia się w debacie publicznej jako symbol różnorodności, ale jest również jako symbol opresji.

Negatywne postrzeganie hidżabu, jako formy ataku obcych na nas zaakcentowano w 2014 roku po emisji reklamy America the Beautiful koncernu  Coca-Cola. Reklama, która miała być przedstawieniem różnorodnej tkanki społecznej, ukazującej mnogość i zróżnicowanie grup etnicznych amerykańskiego społeczeństwa, stała się okazją do promowania przez konserwatywne środowiska zagrożenia ze strony  nie-białych.  Obecnie, ta sama retoryka widoczna jest w Stanach Zjednoczonych i związana jest z początkiem ery Trumpa. Jednakże debata wokół muzułmańskiego nakrycia głowy przybrała nowy kształt. Hidżab stał się symbolem walki z islamofobią, którą przejawia administracja Trumpa, wycelowaną w muzułmańskich imigrantów. Organizacja World Hijab Day wyszła naprzeciw antymuzułmańskim tendencjom i zainicjowała ruch, polegający na założeniu hidżabu przez kobiety z całego świata w ramach solidarności. Akcja trwała miesiąc, czyli przez cały okres święta Ramadan.

Hidżab stał się odpowiedzią na nowoczesność wykształconych i silnych kobiet

Hidżab jako element stroju muzułmanek stał się symbolem, który nie tylko skupia uwagę zachodniego świata, ale również jest przez Zachód wykorzystywany. Częstokroć zachodnie postrzeganie kobiecej, muzułmańskiej zasłony związane jest z podkreślaniem, iż nie jest to oznaka wolności kobiet, lecz przymusem i formą dyskryminacji. Sara, muzułmanka, która pochodzi z Jordanii, a od ponad 3 lat mieszka w Polsce nie zgadza się z postrzeganiem hidżabu jako formą narzucenia, czy też przymusu: Noszę hidżab, dlatego że jest to przejaw mojej skromności. Początkowo, kiedy przeprowadziłam się do Polski, stresowałam się chodząc po ulicach, ponieważ skupiałam uwagę przechodniów. Teraz bardzo lubię chodzić w Polsce w hidżabie, ponieważ pokazuję kim jestem oraz swoją wiarę. Muzułmańskie nakrycie głowy wyrażane jest także jako forma muzułmańskiego feminizmu, który charakteryzuje się świadomym zakładaniem chusty. Współcześnie, hidżab stał się odpowiedzią wykształconych, silnych kobiet na nowoczesność, za którą jawią się również te negatywne elementy, związane np. ze stereotypami czy generalizacją, jakoby wszystkie muzułmanki były uciśnione, a wszyscy muzułmanie to terroryści.

Feministyczny hymn dla kobiet z całego świata

Symbol hidżabu w walce z pejoratywnym przedstawianiem islamu, wykorzystuje w swojej twórczości artystka, raperka, aktywistka Mona Haydar. Debiutancka piosenka, Wrap my hijab, Amerykanki z syryjskimi korzeniami została uznana za jedną z najpopularniejszych piosenek 2017 roku oraz feministycznym hymnem dla kobiet na całym świecie, które noszą chusty na głowach. Muzyka jako nośnik dążeń do zmian społecznych w twórczości Haydar kładzie nacisk na zmianę postrzegania świata oraz zmianę punktu widzenia słuchaczy. Piosenka Wrap my hijab stał się przełomowym debiutem Mony z milionami odsłon na portalu Youtube. Singiel Haydar przedstawia różnorodną grupę kobiet, które łączy hidżab. Artystka rapuje o swoim marzeniu, aby stworzyć feministyczną planetę, gdzie kobiety nienawidzące sobie zostają wygnane, bez względu na to czy noszą hidżab, czy też nie.

Mona Haydar

Tylko nie wysadzaj samolotu

W wywiadzie dla portalu Glamour, Mona Haydar tłumaczyła dlaczego hidżab stał się dla niej symbolem walki o własną tożsamość oraz powody, dla których zdecydowała się zadebiutować. Wśród przesłanek do stworzenia piosenki była sytuacja, która miała miejsce na lotnisku oraz w samolocie. W wywiadzie artystka opisała zdarzenie, kiedy na lotnisku pozostali ludzie komentowali, Tylko nie wysadzaj samolotu, gdy zbliżała się do wejścia na pokład. Haydar wyjaśniła podczas wywiadu: Po prostu nigdy bym nie chciała, żeby ktokolwiek miał taki ból serca. W mojej głowie mam taką myśl, że wszyscy myślą, że muzułmanie są terrorystami, a może po prostu jestem terrorystką i nie zdawałem sobie z tego sprawy? Po prostu chcę, żeby nikt nigdy tak nie myślał. Więc napisałem piosenkę od zaraz w samolocie. Mona Haydar postanowiła przeobrazić niesprawiedliwość, którą ją spotkała w sztukę i w ten sposób rozpowszechnić przesłanie, że każdy zasługuje na miłość i szacunek bez względu na płeć, rasę czy religię.

Terrorystka, poganka, rzeczniczka ISIS

Druga piosenka artystki, Dog, nawiązuje do przemocy wobec kobiet. Tekst piosenki stał się kobiecym manifestem dotyczącym nadużycia władzy przez mężczyzn, również w społecznościach muzułmańskich. Piosenką Dog, Haydar podkreśliła problem przemocy psychicznej i fizycznej wobec kobiet oraz seksizmu, komentując: Co społeczeństwo będzie o nas myślało, jeśli nadal pozwolimy, aby nasze siostry, córki, przyjaciółki były gwałcone? musimy walczyć ze strukturami w naszych kulturach, które to umożliwiają. Najnowszymi piosenkami Haydar są utwory Barbarian, który podejmuje tematykę neokolonializmu oraz Suicide doors dotyczący bólu po stracie bliskiej osoby. Pomimo dużej ilości zwolenników, Haydar jest również krytykowana oraz nazywana terrorystką, poganką oraz rzeczniczką Państwa Islamskiego.

Dziennikarka Jennifer Chowdhury wskazuje na dwie grupy, z których pochodzi największa krytyka działalności Mony Haydar. Co ciekawe, są to grupy o przeciwstawnych zazwyczaj poglądach – konserwatywnych muzułmanów oraz osób przejawiających silną niechęć do islamu i muzułmanów

Sztuka jako przestrzeń walki z kulturą patriarchalną

Hidżab stał się dla Mony Haydar symbolem własnej tożsamości, wolności oraz wyboru. Jednakże, artystka zauważa, iż noszenie hidżabu nie zawsze jest własnym i świadomym wyborem kobiety. Współcześnie przed kobietami, nie tylko muzułmańskimi, klarują się dwie możliwości podkreślenia własnej tożsamości. Jedną z nich jest ochrona społeczności oparta na wierze, która jest poddawana stereotypizacji lub zmierzenie się z realnymi problemami przemocy, seksizmu. Sztuka może stworzyć przestrzeń walki z kulturą patriarchalną wewnątrz oraz na zewnątrz społeczności.

 

PODZIEL SIĘ
mm
Studentka studiów magisterskich na kierunkach Stosunki międzynarodowe i Studia azjatyckie bliskowschodnie. Laureatka II edycji Programu TopMinds. Pasjonatka kultury krajów MENA, feminizmu arabskiego, tematyki migracji oraz przesądów w społeczeństwach muzułmańskich.

2 KOMENTARZE

  1. Co ciekawe, są to grupy o przeciwstawnych zazwyczaj poglądach – konserwatywnych muzułmanów oraz osób przejawiających silną niechęć do islamu i muzułmanów.
    – no czyli problemem jest konserwatyzm

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here