Polityka społeczna Korei Południowej w cieniu konfucjanizmu

1329

Korea Południowa to państwo, które kojarzy się z innowacyjnością i postępem technologicznym. Niestety, jak większość wysoko rozwiniętych krajów, zmaga się również z problemem starzejącego się społeczeństwa. Jak wygląda opieka osób starszych w obliczu silnie zakorzenionej, koreańskiej tradycji konfucjańskiej?

Podobnie jak inne, bardzo wysoko rozwinięte ekonomicznie państwa, współczesna Korea Południowa zmaga się z różnymi problemami społecznymi. Starzejące się społeczeństwo, dyskryminacja płciowa, rasizm, wysoki wskaźnik samobójstw. W tej sytuacji, jak wskazują wyniki badań, najbardziej poszkodowaną grupą są kobiety. Zmagają się one z kłopotami finansowymi, a co za tym idzie, deprywacją społeczną. Koreanki nie pozostają wobec tego obojętne. W ciągu zaledwie 3 lat ruch feministyczny oraz ugrupowań LGBT zaczął na tyle aktywnie działać, by wprowadzić w kraju radykalne zmiany. Przykładem może być zniesienie przez Trybunał Konstytucyjny zakazu aborcji, która od 1953 była uznawana za nielegalną. Tego typu reformy to tylko początek. Dopiero teraz wychodzą na jaw fakty, o których nie mówiło się dotychczas głośno. Za przykład niech posłuży skandal z członkiem popularnej grupy Big Bang, który był właścicielem klubu nocnego, gdzie wykorzystywano odurzone narkotykami kobiety.

Dziedzictwo historii

Obecne mechanizmy polityczne państwa południowokoreańskiego, podobnie jak w innych krajach Azji Wschodniej, są powiązane z konfucjanizmem. Podstawa relacji społecznych, rola kobiety w rodzinie – przykłady można wyliczać. Jeśli chodzi o Koreę Południową, zasady dawnej nauki przejawiają się już na szczeblu lingwistycznym. W zależności od rozmówcy, należy zastosować w mowie np. inną końcówkę czasownika czy rzeczownika. Celem jest wyrażenie szacunku do drugiej osoby. Inne przykłady z życia codziennego, gdzie można odnaleźć bliską relację z tym, co głosi tradycja konfucjańska to: edukacja, kultura korporacyjna czy podstawowe relacje społeczne. Zawsze należy pamiętać o odpowiednim zachowaniu wobec osoby starszej, czy też takiej, która ma bardziej prestiżowe stanowisko zawodowe.

Filozofia ta, tak silnie zakorzeniła się w tradycji społeczeństwa południowokoreańskiego, że pewne paradygmaty zostały zinstytucjonalizowane na szczeblu polityki społecznej. Spuścizna pod postacią dawnej „nabożności synowskiej”, praktykowana w czasach koreańskiej dynastii Choseun, współcześnie może zostać odnaleziona w przypisach prawnych dotyczących opieki społecznej wobec starszych ludzi.

Rodzina czy państwo opiekuńcze

Południowokoreański system emerytalny ma charakter wielofilarowy, co oznacza, że istnieje sektor prywatny, przez który można gromadzić środki emerytalne. Istnieją także dwie główne instytucje państwowe: Krajowy System Podstawowej Ochrony Utrzymania (KSPOU) oraz Krajowy System Emerytalny. KSPOU jest główną jednostką zajmującą się zabezpieczeniem materialnym wobec ludzi starszych, będącymi bez dochodu, lub posiadającymi nieadekwatny do podstawy dochodowej dostęp do wypłaty emerytury. Niestety, wyniki badań dotyczące skuteczności tej instytucji nie wykazują, aby ta całkowicie wywiązywała się ze swoich obowiązków. Przyczyną jest zakorzenione w konfucjańskiej tradycji przekonanie, że nie władza, a rodzina i dzieci powinny być tymi, którzy zagwarantują pomoc wobec starszych.

Jak pokazują materiały koreańskiego Ministerstwa Pomocy Społecznej i Zdrowia, w ciągu dekady (od 2002 do 2012 roku), wskaźnik ubóstwa wśród starszych ludzi (powyżej 65 roku życia) pozostawał 3 razy wyższy, niż ten, pośród całej populacji w kraju. Jak twierdzi wielu badaczy, przyczyną takiej sytuacji w Korei jest familizm- ideologia podtrzymująca priorytetowość rodziny na wielu szczeblach. Dla przykładu: programy ochronne KSPOU zakładają, że klient kwalifikuje się do uzyskania pomocy materialnej jeśli nie posiada żadnego członka rodziny który byłby w stanie mu pomóc. W innym przypadku, kiedy dany członek rodziny nie wykazuje żadnego dochodu. Rezultatem jest sytuacja, gdzie wielu starszych ludzi nie kwalifikuje się do uzyskania pomocy, ponieważ ich poziom życia nie jest wystarczająco niekorzystny, aby uzyskać zapomogę.

Mężczyzna głową rodziny

Patrząc niedaleko wstecz, istnieje kolejny dowód za tym, jak tradycja konfucjańska wpłynęła na państwową politykę społeczną. W 2005 roku Narodowe Zgromadzenie w Korei Południowej zniosło system „Hoju” (kor. 호주제, chiński 戶主制 hukou). Oficjalnie przestaje istnieć wraz z nadejściem 2008 roku (przez 3 lata funkcjonował legalnie). Zwrot ten oznacza dosłownie „głowa rodziny”. Na terenie Republiki Korei działał od 1953 roku. Głównymi myślami systemu było zidentyfikowanie głowy rodziny, którą zawsze stanowił mężczyzna, umocnienie roli mężczyzny w rodzinie, uprawomocnienie dziedziczenia nazwiska od strony mężczyzny. Nawet po rozwodzie, kobieta potrzebowała podpisu byłego męża, chcąc uzyskać paszport dla dziecka. Hoju regulował nie tylko relację między żoną a mężem, ale także między rodzicem a dzieckiem. Nadawał definicję „normalnej” rodziny określając te, gdzie jest jeden rodzic, czy gdzie para żyje bez ślubu, jako „nienormalne”. Obecnie, hoju stanowi już tylko przeszłość. Nadal jednak, pośród wielu koreańskich mężczyzn podejście patriarchalne jest widoczne, chociażby w stosunku wobec żony czy współpracownicy ze wspólnego miejsca pracy. Dlatego, konflikt miedzy ugrupowaniami zwalczającymi dyskryminację płciową a konserwatystami jest obecnie bardzo kontrowersyjnym i wywołującym dyskusję na forach koreańskich tematem.

Podsumowując, hierarchia społeczna, posłuszeństwo wobec wyżej postawionego ojca, nauczyciela czy przełożonego ma na celu regulować relacje międzyludzkie oraz jak należy się wyrażać do drugiej osoby. W Korei Południowej, pomimo że od 2003 do 2013 roku liczba kobiet obecnych na rynku pracy wzrosła o 50%, to nadal zmagają się one z dyskryminacją i nierównym traktowaniem. „Nabożność synowska” to pozostałość po historycznej Korei, która współcześnie odzwierciedlona jest w modelu polityki społecznej skierowanej do osób starszych. Obowiązki związane z hierarchią społeczną mają na celu lepszą organizację społeczeństwa, co za tym idzie- skuteczniejsze sprawowanie władzy.

 

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here