Zmarł Li Peng, były premier Chin

446

W Pekinie w poniedziałek 22.07.2019 zmarł z powodu choroby Li Peng, były premier Chińskiej Republiki Ludowej (1987-1998) oraz przewodniczący Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych (1998-2003). Li należał najważniejszych chińskich polityków w latach 80. i 90. XX wieku. Był też jednym z najgorliwszych zwolenników siłowego rozwiązania protestu na Placu Tiananmen w 1989.

Li Peng urodził się w 1928 roku w Chengdu, stolicy prowincji Syczuan. W młodości został sierotą, po tym jak jego ojciec, członek ruchu komunistycznego, został skazany na śmierć. Li Peng został wychowany przez Zhou Enlaia, jednego z założycieli państwa Chińskiej Republiki Ludowej i jej wieloletniego premiera (1949-1976).

Długa kariera w sektorze energetycznym

Li Peng wstąpił do Komunistycznej Partii Chin (KPCh) w 1945 roku, po kilku latach przebywania w Yan’anie, ówczesnej bazie komunistów w północno-zachodnich Chinach. Jeszcze przed wygraniem wojny domowej przez KPCh został wysłany do Moskwy na studia z zakresu inżynierii hydrotechnicznej. Wrócił do Chin po 7 latach, aby w 1955 roku objąć stanowisko wicedyrektora i głównego inżyniera tamy Fengman w prowincji Jilin w północno-wschodnich Chinach. W trakcie rewolucji kulturalnej pełnił rolę dyrektora departamentu energii w Pekinie. Przetrwał na stanowisku śmierć Mao Zedonga oraz dojście do władzy Deng Xiaopinga, pełniąc tę rolę do 1979 roku. W latach 1979-1983 sprawował funkcję wiceministra i ministra ds. energii. W 1983 roku został wicepremierem. W 1987 roku wszedł w skład Stałego Komitetu Biura Politycznego i został p.o. premiera. W następnym roku został wybrany przez parlament premierem, tę funkcję sprawował do 1998 roku.

Li Peng w latach 90. XX wieku

Li Peng swój szybki awans w latach 80. zawdzięczał związkowi z przybranym ojcem, Zhou Enlaiem. Ważną rolę pełniło też prawdopodobnie poparcie Chen Yuna, który był ówcześnie drugą najważniejszą osobą w partii, po Deng Xiaopingu. Li krytycznie podchodził do tempa reform gospodarczych w Chinach, choć zgadzał się z nimi co do zasady. Był głośnym zwolennikiem realizacji kontrowersyjnej budowy Tamy Trzech Przełomów. Prawdopodobnie wynikało to z jego wykształcenia i doświadczenia wieloletniej pracy w energetyce. Do pewnego stopnia poparcie mogło też wynikać z potencjalnych zysków dla prowincji Syczuan, z której pochodził. Ostatecznie parlament przegłosował zgodę na budowę tamy w 1992. Projekt poparło 67% deputowanych – jest to jeden z najgorszych wyników w historii Chińskiej Republiki Ludowej.

Po wybuchu protestów w Pekinie w 1989 roku Li stanął po stronie konserwatystów w partii. Dnia 18 maja wziął udział w transmitowanym w telewizji spotkaniu z liderami studentów, którego przebieg był odległy od pokojowego dialogu. Dwa dni później Li Peng proklamował stan wojenny, którego konsekwencją była masakra 4 czerwca. Był jednym z kandydatów na nowego Sekretarza Generalnego partii, ostatecznie wskazano jednak na Jiang Zemina.

Po 1989 roku Li razem z innymi konserwatystami próbował ograniczyć skalę reform gospodarczych jako zagrażających władzy partii. Podróż Denga Xiaopinga na południe (tzw. nanxun) w 1992 roku, promująca reformy wolnorynkowe, a także wzrost znaczenia ówczesnego wicepremiera Zhu Rongji powstrzymały te plany. Mimo to Li Peng pozostał jednym z najważniejszych chińskich polityków, formalnie osobą numer dwa w KPCh. Często wraz z Qiao Shi oraz Liu Huaqingiem (innymi członkami Stałego Komitetu) sprzeciwiał się polityce Jiang Zemina, zwłaszcza w kwestiach personalnych.

W 1998 roku, po dwóch konstytucyjnie dozwolonych kadencjach, przestał pełnić funkcję premiera. Został wybrany w zamian przewodniczącym Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych – chińskiego parlamentu. Nie miał już jednak takiego wpływu na chińską politykę jak wcześniej. Wynikało to głównie z tego, że nie udało mu się wytworzyć własnej zwartej frakcji. W tym czasie dominowali ludzie związani z Jiang Zeminem (głównie tzw. frakcja szanghajska). Ugrupowania wokół siebie zbudowali także Zhu Rongji, który zastąpił Li na stanowisku premiera, a także Hu Jintao, późniejszy Sekretarz Generalny partii.

Spuścizna Li Penga

Z perspektywy zewnętrznego obserwatora trudno jest pozytywnie oceniać spuściznę Li. Za sprawą jego roli w interwencji wojskowej w 1989 roku do dzisiaj jest znienawidzony przez chińskich dysydentów. Kontrowersyjne jest również forsowanie przez niego budowy Tamy Trzech Przełomów, projektu mającego olbrzymi negatywny wpływ na środowisko oraz zachowanie lokalnej kultury. Z punktu widzenia Komunistycznej Partii Chin był jednak ideałem działacza. Lojalny wobec partii, nie wytworzył nigdy żadnej wpływowej frakcji. Mając mocno konserwatywne poglądy potrafił osiągnąć konsensus z reformatorami gospodarczymi.

Li Peng był członkiem czterech Komitetów Centralnych Partii (1982-2002), pełnił trzy i pół kadencji w Biurze Politycznym (1985-2002) oraz trzy kadencje w elitarnym Stałym Komitecie Biura Politycznego (1987-2002).

Jego syn, Li Xiaopeng, jest obecnie ministrem ds. transportu i jednym z czołowych kandydatów do następnego Biura Politycznego, które zostanie wybrane w 2022 roku.

PODZIEL SIĘ
mm
Doktorant na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dwukrotnie nagrodzony stypendium MNiSW dla studentów za wybitne osiągnięcia. Otrzymał prestiżowy „Diamentowy Grant” na badanie procesu rekrutacji i socjalizacji chińskich elit politycznych. Uhonorowany nagrodą pierwszego stopnia w konkursie Ministra Spraw Zagranicznych na najlepszą pracę magisterską z zakresu stosunków międzynarodowych oraz Nagrodą im. Ministra Krzysztofa Skubiszewskiego za rozprawę poświęconą relacjom polsko-chińskim. Trzyma rękę na pulsie chińskiej polityki.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here