Biznes w kraju samurajów

415

Japonia od lat kojarzona jest jako kraj, w którym tradycja i bogata kultura przenikają się na co dzień z nowoczesną technologią obecną w prawie każdej dziedzinie życia. Nic więc dziwnego, że przy licznych inwestycjach infrastrukturalnych, niejako zmniejszających dystans dzielący Europę i Azję Wschodnią, Japonia bardzo szybko uzyskała status kultowej destynacji turystycznej.

Co więcej, Kraj Kwitnącej Wiśni stanowi atrakcyjny cel biznesowy nie tylko dla dojrzałych korporacji, ale także dla drobnych przedsiębiorców i start-upowców. 

Względnie wysoki poziom zamożności obywateli, lojalność klientów i ich otwartość na wszelkie nowości, połączona ze stabilnością i przewidywalnością ekosystemu ekonomicznego sprawiają, że wizja rozwoju przedsiębiorstwa właśnie w Japonii wydaje się dla wielu tak pociągająca. Jako iż w realnym życiu ciężko o rozwiązania idealne, podobnie i w przypadku wprowadzenia firmy na wspomniany rynek trzeba liczyć się z wieloma trudnościami.  

Zrozumienie jako punkt wyjścia

Najważniejszym aspektem, a przy tym najbardziej niedocenianym, jest zrozumienie specyficznej japońskiej kultury biznesowej. Kultury, która nie tylko reguluje relacje profesjonalne, ale redefiniuje fundamenty podejścia do aktywności biznesowej, często stawiając je w sprzeczności z wartościami zachodnimi. Według nomenklatury świata zachodniego, podstawowym celem przedsiębiorstwa jest wytwarzanie wartości dla udziałowców (profitability). Według podejścia japońskiego, celem nadrzędnym jest przetrwanie, rozumiane jako zapewnienie stałego zatrudnienia dla pracowników oraz wartości dla klientów (sustainability). Implikuje to bezpośrednio myślenie w kategoriach długoterminowych, kosztem krótkoterminowych zysków wynikających z adaptacji do zmieniających się na bieżąco trendów rynkowych. Stwarza to oczywiście odpowiednie szanse dla małych, dynamicznych przedsiębiorstw, jednak należy pamiętać o trudnościach związanych z procesem decyzyjnym lokalnych partnerów.   

Adaptacja do ekosystemu

Bardzo istotnymi elementami japońskiego ekosystemu biznesowego są jego hermetyczność i hierarchiczność. Nawiązywanie relacji handlowych z tradycyjnymi, lokalnymi graczami wymaga zarówno czasu, jak i przynajmniej kilku tur spotkań pomiędzy przedstawicielami „o tej samej randze” (rozumianej jako analogiczne stanowisko w firmie o porównywalnej skali), pozwalających na dobre poznanie się stron. Osoby „z zewnątrz” traktowane są z należytym szacunkiem, jednak spora doza nieufności sprawia, że wsparcie ze strony lokalnych uczestników rynku znacząco ułatwia sprawę. Dodatkowo, bariera językowa wciąż jest niemałym problemem, dlatego znajomość języka japońskiego, przynajmniej na komunikatywnym poziomie z czasem staje się koniecznością.  

Warto również pamiętać o zagadnieniach HR-owych. W Japonii nadal pokutuje kult tradycyjnego „salarymana”. Preferowaną ścieżką kariery dla wielu wysoko wykwalifikowanych absolwentów pozostaje wstąpienie w szeregi japońskich lub międzynarodowych korporacji. Współpraca z zagranicznymi start-upami pozostaje dla większości ścieżką alternatywną, obieraną tylko w szczególnych przypadkach. Widoczna jest również olbrzymia dysproporcja, jeśli chodzi o dostępność najlepszych talentów w mniejszych miastach a dużych metropoliach typu Tokio lub Osaka. 

Obiektywne trudności

W Japonii bardziej niż gdziekolwiek indziej obserwowalny jest również trend urbanizacji. Młodzi ludzie masowo przeprowadzają się do dużych ośrodków miejskich, których powierzchnia ze względów geograficznych jest dość mocno ograniczona. Winduje to znacząco ceny wynajmów nie tylko mieszkań, ale i powierzchni biurowych, które proporcjonalnie pochłaniają większą część budżetu korporacyjnego niż w innych częściach świata. Dodatkowym aspektem kosztowym jest stosunkowo wysokie efektywne opodatkowanie przedsiębiorstw, które wynosi przeciętnie ok. 30 – 31 %.  

Zagadnieniem również często bagatelizowanym są kwestie wizowe. Otrzymanie i utrzymanie wizy przedsiębiorcy/inwestora wymaga bardzo często poza spełnieniem kryteriów formalnych (kwota inwestycji, rozliczanie lokalnych podatków itp.), również uzasadnienia rzeczywistej potrzeby fizycznego przebywania na terytorium Japonii. Istnieją precedensy, przy których odmówiono przedłużenia wizy inwestorskiej w przypadku, gdy przynajmniej 50% klientów nie pochodziła z Japonii.  

Wynagrodzony wysiłek

Przy całej złożoności i odmienności lokalnej rzeczywistości, Japonia jako destynacja biznesowa posiada całą listę zalet. Hermetyczność i trud nawiązywania relacji skutkuje ich trwałością na dobre i gorsze czasy. Lojalność pracowników przekłada się na niższe koszty rotacji personelu i dłuższe zachowanie autorskiego IP w tajemnicy. Trudności prawno-wizowe rekompensuje pewność kontrahentów oraz przejrzystość ich struktur oraz intencji. Względnie wysokie efektywne opodatkowanie zwraca się w postaci niedoścignionej na świecie jakości infrastruktury i transportu publicznego.  

To, co przemawia za wejściem na japoński rynek, to również prestiż i zdobycie „okna na Azję” dla swojej firmy. Lokalny rynek charakteryzuje się także wysokim poziomem znaczenia marketingu i przywiązania do marki, dlatego warto budować świadomość o niej już od początkowych etapów rozwoju firmy. Istotne jest, aby pamiętać o diametralnie odmiennym podejściu marketingowym i kontekście kulturowym w porównaniu do krajów europejskich.  

Japonia jako destynacja biznesowa jest trudnym i specyficznym kierunkiem wymagającym, oprócz znaczących nakładów finansowych, również kompleksowego przygotowania strategicznego, dopasowanego do lokalnych realiów. Z pewnością istnieją rynki „łatwiejsze” znajdujące się w tym samym rejonie geograficznym, jednak nie jest prosto znaleźć taki, który oferowałby więcej satysfakcji i długofalowych korzyści osiąganych w stabilnych, wysoko rozwiniętych warunkach gospodarczo-biznesowych.  

 

Autor: Michał Kautsch 

Redakcja: Agata Grochowska, Lotus League 

Artykuł powstał w ramach współpracy Autora z Fundacją Lotus League, inicjatywy powołanej przez studentów i absolwentów czołowych uczelni europejskich oraz azjatyckich, której celem jest stworzenie dogodnej przestrzeni do efektywnego współdziałania na płaszczyźnie akademickiej i biznesowej obu regionów.   

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here