Matka japońskiego morza – Kathleen Mary Drew-Baker

509

Każdego roku 14 kwietnia w mieście Uto w prefekturze Kumamoto obchodzone jest bardzo ciekawe wydarzenie z punktu widzenia zarówno samej Japonii, jaki i mieszkańców Europy. Dotyczy ono bowiem celebracji pracy naukowej niekoniecznie znanej na świecie algolożki z Uniwersytetu w Manchesterze, Kathleen Mary Drew-Baker. Prace badaczki, choć nigdy nie było to jej zamierzeniem, odmieniły całkowicie kulinarne oraz gospodarcze oblicze Kraju Kwitnącej Wiśni, a sama postać uczonej stała się ważnym elementem codzienności mieszkańców Uto.

 

Michael Booth i granitowy pomnik pamięci

Kim jest Michael Booth? Przede wszystkim jest on brytyjskim podróżnikiem specjalizującym się w kulinariach. Dodatkowo, kucharzem, jurorem konkursów kulinarnych, pisarzem oraz bardzo ciekawskim człowiekiem, który już przynajmniej dwa razy odbył tournée prowadzące przez całą długość czterech głównych wysp japońskich. Poszukując nowych doznań i smaków Booth odwiedza różne prefektury i interesujące go miasta. Tam, jako osoba medialna, spotyka się z rozmaitymi znanymi postaciami, jednak głównie rozmawia on i przybliża sylwetki zwykłych, acz niezwykle oddanych swojej pracy „szarych” ludzi powiązanymi z przemysłem żywnościowym. Takich ludzi jak farmerzy nori z Uto, w Kumamoto.

W swojej książce „Istota ryżu. O duszy japońskiego jedzenia” wydanej w Polsce nakładem PWN, Booth wspomina odwiedziny pomnika poświęconego pamięci Drew-Baker. Cytując jego słowa:

W ciągu kilku lat produkcja nori w Kumamoto wzrosła o czterdzieści procent. Miejscowi nazwali Drew-Baker Matką Morza i 1963 roku zebrali fundusze na wzniesienie pomnika w parku Sumiyoshi. Zasadzili także dąb symbolizujący Anglię, w którego cieniu teraz stoję. Drew-Baker zmarła w 1957 roku, nigdy nie dotarłszy do Japonii i nigdy nie zarobiwszy ani pensa na swoim odkryciu, lecz ponad pół wieku później miejscowi nadal co roku 14 kwietnia odprawiają ceremonię na jej cześć. Jej stare togę i biret umieszczają na pomniku, a na maszt wciągają brytyjską flagę. Podobno zbierają się wtedy setki ludzi.

 

Nauka jest dziełem przypadku

Jak widać po przedstawionym wyżej fragmencie książki, odkrycie Drew-Baker miało kolosalny wpływ na życie praktycznie całego miasta, zapisując się na zawsze złotymi głoskami w historii Uto, a może i całej prefektury. Ale dlaczego było ono aż tak wyjątkowe?

Mniej więcej w latach 50. XX wieku Japonia cierpiała z powodu braków żywnościowych. Z racji niemożliwości znalezienia innej formy pokarmu, Japończycy zaczęli więc uzupełniać swoją dietę wodorostami po japońsku zwanymi nori. Niefortunnie, w tym samym czasie odnotowano również niezwykle niskie zbiory owych glonów, spowodowane tajfunami oraz rosnącym zanieczyszczeniem środowiska naturalnego. Groziło to załamaniem się całego przemysłu opartego na tym konkretnym rodzaju pokarmu.

Jednakże szczęśliwym zbiegiem okoliczności, dokładnie w tym samym momencie japoński badacz Sokichi Sagawa z Morskiej Stacji Biologicznej w Shimodzie na Kiusiu natknął się w magazynie „Nature” na bardzo krótki artykuł. Jego autorką była brytyjska badaczka z Uniwersytetu w Manchesterze, Kathleen Mary Drew-Baker. Zatytułowała go „Stadium Conchocelis w rozwoju Porphyra umbilicalis”.

Całe odkrycie badaczki można streścić w jednym zdaniu: zauważyła ona, że dwa odrębne według ówczesnej wiedzy gatunki glona rodzaju Porphyra w rzeczywistości są jednym i tym samym gatunkiem. W praktyce oznaczało to, że letnie i zimowe wodorosty, żyjące w opuszczonych muszlach, w następujących po sobie cyklach, są tym samym glonem. To zaś prowadziło do prostej konkluzji: że mogą one być tak samo wykorzystywane w produkcji.

To niewielkie z pozoru odkrycie, po dostaniu się w ręce Sagawy i innych japońskich naukowców doprowadziło do całkowitej rewolucji w przemyśle nori oraz do stworzenia kompletnie nowej metody upraw wodorostu. Tym samym przyczyniło się do poprawy życia japońskich farmerów i mieszkańców wysp.

 

Matka Morza

Jak już powiedziano, Drew-Baker nigdy nie było dane odwiedzić Japonię. Najbliżej niej

Kathleen Mary Drew-Baker
Kathleen Mary Drew-Baker
Smithsonian Institution @Flickr Commons

znalazła się z na długo przed swoim odkryciem, w czasie dwuletniego pobytu w roku 1925 na Uniwersytecie Kalifornijskim Berkeler. Została stamtąd wysłana na Hawaje w celu zdobycia próbek do badań. Ten fakt nie przeszkadza jednak mieszkańcom Uto we wspólnym celebrowaniu wielkiego odkrycia, którego dokonała ta światła kobieta.

W 2001 roku pomnik ku czci badaczki odwiedziły jej dzieci – córka, Kathleen Frances Bigs oraz syn, John Rendle Baker. Ciężko musi być opisać uczucia, które w tamtej chwili odczuwali, kiedy po wejściu na niewielki pagórek ich oczom ukazał się granitowy monument z brązową płaskorzeźbą. Jest to popiersie kobiety, która ma upięte w kok włosy i okrągłe okulary na nosie.

Pomimo jednak całej uduchowionej wręcz atmosfery otaczającej pomnik Drew-Baker, jej syn przyznał, że badaczka Kathleen raczej nie byłaby zachwycona smakiem sushi, w którym w końcu nori jest niemalże podstawowym składnikiem. „Nie była zbyt odważna jeśli chodzi o jedzenie”. Z pewnością odmieniła jednak los tej potrawy, a „Festiwal Drew” będzie zapewne odbywał się jeszcze przez wiele lat.

PODZIEL SIĘ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here