Wzrasta liczba studentów zagranicznych w Japonii

W listopadzie 2020 roku japońskie Ministerstwo Edukacji, Kultury, Sportu, Nauki i Technologii zapowiedziało zwiększenie limitów przyjęć studentów na uczelnie. Od 2022 roku ma być przyjmowanych więcej zagranicznych studentów, co w założeniu powinno przełożyć się na podniesienie prestiżu japońskich uczelni w środowisku międzynarodowym. Dodatkowo zagraniczni studenci mają zapewnić stabilność finansową uniwersytetów.

Studia w Japonii dotychczas

Obecnie studenci szkół wyższych zainteresowani wyjazdem na japońską uczelnię mogą liczyć na wymiany bilateralne oraz stypendia. W ramach wymiany bilateralnej uczelnia macierzysta zgłasza kandydata wyłonionego na podstawie wewnętrznych procedur, a uczelnia japońska może przyjąć kandydaturę i wnioskować o uzupełnienie dokumentów koniecznych do dopełnienia formalności. Całość przebiega zgodnie z umowami zawartymi pomiędzy uczelniami. Uniwersytety japońskie często zwalniają studentów zagranicznych z obowiązku opłacenia czesnego pod warunkiem rzetelnego uczęszczania na zajęcia, jednak nie jest to powszechna zasada. Uczelnia macierzysta może opłacić transport na miejsce, wizę czy zapewnić podstawowe ubezpieczenie, choć nie jest do tego zobligowana. Inny sposób to stypendia naukowe bądź ministerialne – niektóre z nich można znaleźć na stronie internetowej Ambasady Japońskiej.

Rozwiązanie proponowane przez Ministerstwo

Japońskie uniwersytety publiczne i prywatne dążą do zwiększenia prestiżu m.in. w QS World University Rankings. Zgodnie z danymi na rok 2020, piętnaście japońskich uniwersytetów znalazło się na liście pierwszych 500 uczelni w zestawieniu, a najwyższe miejsce zajął Uniwersytet Tokijski. Ranking ten tworzony jest w oparciu o 6 kategorii,
z czego 10% oceny odpowiada współczynnikowi międzynarodowych wykładowców i studentów. W 2019 roku studenci zagraniczni stanowili zaledwie 3% wszystkich studentów
na japońskich uniwersytetach publicznych oraz 3,7% na prywatnych. Zapowiedziany przez ministra Kōichiego Hagiudę wzrost liczby obcokrajowców ma szansę wywindować japońskie uczelnie w rankingach. Warto też wspomnieć o czynniku finansowym – czesne opłacane z kapitału zagranicznego bardzo wspomogłoby uniwersytety w dobie pandemii koronawirusa, a napływający studenci zrównoważyliby gwałtowne starzenie się społeczeństwa w Kraju Kwitnącej Wiśni.

Skutki przedstawionego rozwiązania

Ministerstwo spodziewa się, że więcej zdolnych studentów i badaczy będzie chciało podjąć studia na japońskim uniwersytecie, jeśli procedury będą łatwiejsze, a oferta bardziej atrakcyjna. To z kolei przełoży się na ilość coraz bardziej znaczących, więc także chętniej cytowanych, publikacji autorów wywodzących się z japońskich uczelni.

Drugą z korzyści, wskazywaną przez Ministerstwo i Yomiuri Shimbun, jest podreparowanie budżetu przeznaczonego na szkolnictwo wyższe oraz działanie uczelni. Ministerstwo nie ukrywa planów o podniesieniu wysokości czesnego o 20%. Dotychczas opłaty za egzamin wstępny oraz czesne wynosiły szacunkowo ponad 20 500 USD za 4 lata nauki. Zwiększenie opłat skutkowałoby wzrostem wpływów od jednego studenta rzędu 4000 USD. Poza kosztami wykształcenia zależy wziąć także pod uwagę wynajem lokum oraz wyżywienie. Zagraniczny student Ryukoku University w Kioto musi liczyć się z miesięcznymi wydatkami rzędu 850-1600 USD. Studenci przyjeżdżający z własnymi oszczędnościami i wydający je w Japonii zwiększą przychód przedsiębiorców gospodarki komunalnej oraz mieszkaniowej, dotkniętych następstwami trwającego kryzysu.

Wpływ na potencjalnych i obecnych japońskich studentów

Koszty utrzymania w czasie studiów oraz ukończenia znaczącej uczelni odsuwają możliwość zdobycia wykształcenia wyższego przedstawicielom klasy niższej czy niższej średniej. Ukończenie studiów na prestiżowej uczelni jest znaczące w oczach pracodawców podczas procesu rekrutacji. Z kolei niekorzystna sytuacja ekonomiczna wpływa na możliwości finansowe Japończyków, którzy chcieliby posłać swoje dzieci na studia. Uczniowie przygotowywali się do zdobywania jak najlepszych wyników na egzaminach. Lata nauki w szkołach i podczas kosztownych korepetycji poświęcone na rozwiązywanie testów tracą znaczenie, jeśli nastolatkowie nie będą w stanie zrealizować planów wymuszonych przez rodzinę lub społeczeństwo. W końcu zwiększenie limitów dla obcokrajowców może odbyć się kosztem miejsc przeznaczonych dla Japończyków.

Państwowe uczelnie chcą wspomóc studentów wprowadzając system zwolnień z części bądź całości czesnego dla studentów o niskim dochodzie. Jednak nie obejmie on wszystkich młodych ludzi borykających się z niedostatkiem. Niektórzy studenci będą musieli przerwać tok nauczania, a wielu potencjalnych studentów nie zaaplikuje na uczelnie.

Presja ukończenia studiów oraz otrzymania pracy w korporacji jest jednym z wielu czynników rosnącej liczby samobójstw pośród młodych ludzi, którzy nie są w stanie spełnić oczekiwań otoczenia. Przeświadczenie o kolektywności społeczeństwa, a także wymaganie, aby każdy jego członek był użyteczny dla reszty, jest dość ograniczające dla jednostki. Zmusza do obrania ścieżki pracownika biurowego, który będzie musiał wykazać się poszanowaniem dla hierarchii oraz pracoholizmem w formie np. niepłatnych nadgodzin. Jest to jeden częściej wybieranych zawodów, ponieważ jest postrzegany jako stabilna droga do kariery zapewniającej utrzymanie. Dodatkowo pozwala ograniczyć ryzyko ponoszenia konsekwencji nietrafnych decyzji. Dla kobiet widnieje perspektywa poświęcenia kariery w celu urodzenia i wychowania potomstwa, co także pozwoliłoby wyrównać niż demograficzny starzejącego się społeczeństwa.

Plan Ministerstwa ma za zadanie poprawić sytuację uniwersytetów, choć może on skutkować zmianą struktury wykształcenia oraz zatrudnienia w Japonii. Z jednej strony byłoby to szansą na otworzenie firm na pracowników o unikalnych kwalifikacjach. Byliby oceniani na podstawie umiejętności, a nie nazwy ukończonej uczelni. Z drugiej strony, diametralne zmiany w postrzeganiu wykształcenia i zatrudnienia mogą odbić się na społeczeństwie. Samobójstwa, alienacja, hikikomori oraz przemoc psychiczna to kilka spośród wielu coraz częstszych problemów, z którymi musi mierzyć się Japonia.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here