Singapur walczy ze spożyciem cukru – innowacyjna strategia

1319

Nadmierna konsumpcja cukru prowadzi do problemów zdrowotnych takich jak cukrzyca, próchnica, otyłość oraz choroby pokrewne. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia w 2016 r. ponad 1,9 miliarda dorosłych miało nadwagę, a ponad 650 milionów było otyłych. To niemalże trzy razy więcej niż jeszcze 40 lat temu.

Ponad 25% światowej populacji zmaga się z nadwagą

Z kolei liczba osób chorych na cukrzycę wzrosła ze 108 milionów w 1980 roku do 422 milionów w 2014 roku. Natomiast próchnica jest najczęstszą przewlekłą chorobą występującą na świecie. Nie ulega wątpliwości, że sytuacja pogarsza się z roku na rok, co ma negatywny wpływ nie tylko na pojedyncze osoby, ale również na całe społeczeństwa. Jako skutki można wskazać skracającą się długość życia, rosnące koszty opieki zdrowotnej i malejącą produktywność.

Co gorsza, społeczeństwo pozbawione jest świadomości na temat ilości spożywanego cukru. Wynika to z „ukrywania” tego surowca w produktach, które nie są kojarzone ze słodyczami, np. nabiał. To z kolei prowadzi do braku informacji po stronie klientów i podejmowania nieświadomych decyzji.

Z wielu badań wynika, że duża ilość przyjmowanego każdego dnia cukru pochodzi ze słodkich napojów bezalkoholowych (ang. Sugar-Sweetened Beverages – SSB) i to one stają się głównym wrogiem w walce rządów z nadmierną ilością cukru. Napoje te dostarczają pustych kalorii, jednocześnie będąc bardzo ubogie w wartościowe składniki odżywcze. Ponadto analizy wykazały, że konsumenci wcale nie jedzą mniej w ramach rekompensaty za spożyte kalorie pochodzące ze słodkich napojów bezalkoholowych. To w konsekwencji prowadzi nie tylko do szybkiego wzrostu wagi czy rozwoju próchnicy, ale także – z powodu cukru wykorzystywanego do aromatyzowania napojów – do 20% wzrostu ryzyka cukrzycy typu 2. Dodatkowo regularne spożywanie SSB może mieć niekorzystny wpływ na preferencje smakowe. Dla dzieci przyzwyczajonych do słodkiego smaku produkty takie jak woda i warzywa wydają się niesmaczne, co w długim okresie czasu prowadzi do złej jakościowo diety.

Czy podatek jest właściwą odpowiedzią na nadmierną konsumpcję cukru?

Problem nadmiernego spożycia cukru doprowadził rządy już ponad 40 państw do uchwalenia podatku cukrowego. Jest to podatek akcyzowy obejmujący napoje bezalkoholowe (np. gazowane napoje bezalkoholowe, napoje energetyczne) bądź inne produkty z wysoką zawartością cukru. Celem podatku jest zmniejszenie konsumpcji, a co za tym idzie – zapobieżenie chorobom cywilizacyjnym, które bardzo często związane są ze zbyt dużym spożyciem tego surowca.

Wśród zalet podatku jako metody walki z nadmiernym spożyciem cukru wymienia się zwiększenie przychodów budżetowych, które z kolei mogą zostać wykorzystane na finansowanie opieki zdrowotnej bądź edukacji na temat zdrowego odżywiania. Ponadto podatek od cukru jest dobrą zachętą dla firm, aby dostarczały zdrowsze produkty. To z kolei spowoduje zmianę podaży na produkty o obniżonej zawartości cukru i adekwatnie – zmianę konsumpcji.

Przeciwnicy argumentują, że podatek jest regresywny i zwiększy wydatki osób o niskich dochodach. Dodatkowo podnosi się, że rząd nie ma prawa oceniać stylu życia ludzi i wpływać na wzorce konsumenckie. Część krytyków uważa nawet, że ten rodzaj regulacji nie jest najlepszą metodą ograniczania spożycia cukru i że lepszy efekt można osiągnąć dzięki kampaniom edukacyjnym i zakazom reklamy dla szkodliwych produktów. A jak sytuacja wygląda w zaawansowanym technologicznie i stawiającym na innowacyjność Singapurze?  

Przełomowa strategia Singapuru w walce z cukrzycą

Singapur charakteryzuje się jednym z najwyższych na świecie wskaźników rozpowszechnienia cukrzycy. Według danych Ministerstwa Zdrowia (2016 r.) przewiduje się, że do 2050 r. około milion Singapurczyków będzie dotkniętych tą chorobą, jeśli nie zostaną podjęte żadne działania. Właśnie ze względu na duże obciążenie zdrowotne i społeczne w 2016 r. rząd Singapuru oficjalnie ogłosił „Wojnę z cukrzycą” (ang. War on Diabetes). Jednakże podjęte działania znacząco różnią się od tych w państwach europejskich i uznawane są za przełomowe na skalę światową.

Szerokie konsultacje społeczne i poszanowanie opinii konsumentów

Po pierwsze, przed przystąpieniem do jakichkolwiek regulacji Ministerstwo Zdrowia we współpracy z Radą Promocji Zdrowia (ang. Health Promotion Board – HPB) zdecydowało o przeprowadzeniu badania opinii publicznej. Konsultacje odbywały się od 4 grudnia 2018 r. do 25 stycznia 2019 r. Singapurczykom przedstawiono cztery możliwe środki mające na celu zmniejszenia spożycia cukru pochodzącego ze słodkich napojów bezalkoholowych. Wśród alternatyw znalazły się: obowiązkowa etykieta wartości odżywczej umieszczana z przodu opakowania, regulacje dotyczące reklamy, akcyza nakładana na producentów i importerów, jak również zakaz sprzedaży SSB o wyższej zawartości cukru. W sumie otrzymano ponad 4000 odpowiedzi od członków społeczeństwa, pracowników służby zdrowia, środowiska akademickiego i przedstawicieli sektora SSB i branży reklamowej, za pośrednictwem wielu kanałów, w tym konsultacji internetowych na platformie REACH, naziemnych punktów odsłuchowych, a także za pośrednictwem poczty elektronicznej. Prawie 90% respondentów poparło podjęcie dalszych działań w celu ograniczenia spożycia cukru pochodzącego z SSB. W przypadku powyższych odpowiedzi 84% opowiedziało się za obowiązkowymi etykietami na przodzie opakowania, które zawierają informacje o produkcie, umożliwiając konsumentom dokonywanie świadomych wyborów. 71% respondentów poparło regulację reklam w celu zmniejszenia ich wpływu na wybory zakupowe i konsumpcyjne dotyczące mniej zdrowych SSB. 65% ankietowanych chciałoby wprowadzenia podatku akcyzowego, aby zachęcić producentów do zmiany składu i obniżenia poziomu cukru w napojach. Pojawiły się jednak obawy co do wzrostu kosztów, gdyby producenci zdecydowali się przenieść je na konsumentów. Z kolei 48% poparło zakaz sprzedaży SSB o wyższej zawartości cukru w celu skutecznego usunięcia dostępu do takich produktów, ale niektórzy zgodzili się, że pozbawiłoby to konsumentów wyboru. Przedstawiciele społeczeństwa i przemysłu zaapelowali do rządu o wzmocnienie wysiłków edukacyjnych i promocyjnych w celu dalszego zachęcania Singapurczyków do ograniczenia spożycia cukru oraz do zbadania regulacji innych źródeł cukru, takich jak świeżo przygotowane napoje i słodka żywność. Rząd dokładnie rozważył otrzymane wyniki, jak również zagraniczne i lokalne doświadczenia i zdecydował o wprowadzeniu dwóch środków: etykiety żywieniowej umieszczonej na przodzie opakowania oraz przepisów dotyczących reklamy. Ponadto postanowiono, że podatek akcyzowy i zakaz produkcji wymagają dalszych badań ze względu na ich dużo bardziej złożoną formułę. Jednakże już wtedy rząd wezwał producentów SSB do rozważenia zmiany składu swoich napojów tak, aby zawierały mniej cukru.

Etykiety i zakaz reklamowania jako substytuty podatku

Rząd zdecydował o stopniowym wprowadzeniu obowiązkowych kolorowych etykiet z przodu opakowania słodkich napojów bezalkoholowych, które będą zawierały podsumowanie składników odżywczych. Etykieta ma pomóc konsumentom zidentyfikować bardziej szkodliwe SSB i dokonywać świadomych i zdrowszych wyborów. Zachęca również producentów do zmiany składu słodkich napojów bezalkoholowych. W ramach tego systemu etykietowania SSB otrzymają ocenę podsumowującą w oparciu o ich jakość odżywczą, w której cukier będzie głównym, ale nie jedynym wyznacznikiem. Napoje o wysokiej zawartości cukru lub tłuszczów nasyconych będą musiały zawierać etykietę „Nutri-Grade” z ocenami od A (najzdrowszy) do D (najbardziej szkodliwy), co ma zostać wprowadzone do końca 2021 r. Od tej pory sprzedawcy będą mogli reklamować produkty klasy D wyłącznie w miejscu ich sprzedaży. Oznacza to, że reklamy napojów klasy D zostaną całkowicie zakazane na wszystkich platformach medialnych. Ten sam środek zostanie następnie zastosowany do świeżo przygotowanych napojów, tj. herbat bąbelkowych, koktajli, itd.

Rząd zdecydował również o wprowadzeniu zakazu reklamowania najmniej zdrowych SSB (tj. tych, które otrzymują najgorszą etykietę z przodu opakowania) na wszystkich lokalnych platformach środków masowego przekazu, w tym w transmisji, druku, poza domem (tj. restauracje, kawiarnie, bary szybkiej obsługi) i w kanałach online. Ma to na celu zmniejszenie wpływu takich reklam na preferencje konsumentów.

Celem ww. środków jest dostarczenie konsumentom informacji żywieniowych, w szczególności na temat zawartości cukru, aby mogli dokonywać świadomych wyborów, tym samym będąc mniej poddanymi na reklamy. Rząd zamierza zachęcić w ten sposób do zdrowszych wyborów i pobudzić do zmiany strukturę przemysłu. Środki te uzupełniają również obecne działania promocyjne i edukacyjne Ministerstwa Zdrowia i Rady Promocji Zdrowia, zmierzające do przesunięcia rynku w kierunku ofert zdrowszych produktów, w ramach zrównoważonego, długoterminowego podejścia do zmiany zachowań i wyborów konsumentów. Do SSB zaliczono m.in. napoje azjatyckie, napoje bezalkoholowe, napoje słodowe, napoje i soki owocowe, napoje mleczne/jogurtowe oraz napoje błyskawiczne 3 w 1 lub 2 w 1. Jeżeli powyższe działania nie poprawią sytuacji, rząd Singapuru gotowy jest na wprowadzenie podatku cukrowego w podobnej formie do innych krajów na świecie.

Więcej ruchu, a mniej cukru!

Na razie jest jeszcze zbyt wcześnie, aby oceniać efekty „Wojny z cukrzycą”. Jednakże z informacji przekazanych przez Ministerstwo Zdrowia w październiku 2019 r. wynika, że podjęte działania powoli przynoszą rezultaty. Wśród nich można wskazać fakt, że ponad 65 000 mieszkańców Singapuru zostało przebadanych pod kątem chorób, takich jak cukrzyca i nadciśnienie. Miało to miejsce w ciągu półtora roku od czasu, gdy we wrześniu 2017 r. Ministerstwo zwiększyło dotacje na program Screen for Life (SFL).  To z kolei prawie 30 razy więcej niż liczba Singapurczyków, którzy zgłosili się na badania przesiewowe w podobnym okresie. Ponadto dane Ministerstwa potwierdzają, że sektor publicznej opieki zdrowotnej również prowadzi więcej lokalnych badań, aby zrozumieć skuteczność i wpływ swoich interwencji. Dodatkowo coraz więcej Singapurczyków staje się aktywnymi fizycznie, co potwierdza gigantyczna liczba uczestników czwartego sezonu konkursu National Steps Challenge Rady Promocji Zdrowia, która wyniosła 800 000 osób (14% populacji), czyli czterokrotnie więcej niż w pierwszym sezonie. Z kolei z krajowego badania żywieniowego przeprowadzonego w 2018 r. wynika, że dieta Singapurczyków również uległa poprawie, co charakteryzuje się większym spożyciem nierafinowanych węglowodanów oraz tłuszczów nienasyconych (zamiast nasyconych). Całkowite spożycie tłuszczu zmalało o 2 punkty procentowe w latach 2010-2018, jednakże spożycie cukru nadal jest wysokie.

Podatek to niejedyna metoda walki z cukrem

Strategie przyjmowane przez poszczególne państwa na świecie, dotyczące walki z nadmiernym spożyciem cukru, są różne. Przykład Singapuru pokazuje, że są inne możliwości niż opodatkowanie, a mianowicie przepisy zakazujące reklamy produktów, w których ilość cukru przekracza dopuszczalny poziom czy obowiązek umieszczania etykiet żywieniowych informujących o składnikach produktu i ich szkodliwości. Na razie jest jeszcze zbyt wcześnie, aby jednoznacznie powiedzieć, czy takie metody przyniosą pozytywny skutek, ale na ten moment wydaje się, że tak. Więc może podatek cukrowy wcale nie musi jedynym rozwiązaniem problemu nadmiernego spożycia cukru, a co za tym idzie nadwagi, otyłości, cukrzycy, próchnicy i innych chorób?

Tekst: Paulina Białek, Lotus League

Artykuł powstał w ramach współpracy z Fundacją Lotus League – inicjatywą powołaną przez absolwentów czołowych uczelni europejskich oraz azjatyckich, której celem jest stworzenie dogodnej przestrzeni do efektywnego współdziałania na płaszczyźnie akademickiej i biznesowej obu regionów.

Więcej na: www.lotus-league.com

Źródła:

  1. Food Navigator Asia, Singapore’s War on Diabetes: How industry has played a key role in government’s health battle
  2. Mirandah, “Nutri-Grade” set to commence its battle with sugary drinks from end-2021 as part of Singapore’s war od diabetes
  3. Ministry of Health Singapore, MOH to introduce measures to reduce sugar intake from pre-packaged sugar-sweetened beverages
  4. National University of Singapore, Response to the Ministry of Health;s Public Consultation on Measures to Reduce Sugar Intake from Pre-Packaged Sugar Sweetened Beverages (SSBs)
  5. Research Square, War od Diabetes in Singapore: A Policy Analysis
  6. The Telegraph, The sugar tax saves lives
  7. World Health Organization, Obesity and overweight
  8. World Health Organization, Diabetes

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here