Podsumowanie roku 2020 – czyżby gorzej być nie mogło?

1077

Nie ukrywajmy – za nami bardzo trudny rok. Jednocześnie bardzo znaczący, zarówno dla Azji, jak i reszty świata. W poniższym podsumowaniu przyjrzymy się jego kluczowym wydarzeniom i punktom zwrotnym. Omawianie wszystkich byłoby niemożliwe – zbyt wiele się działo. Zaczynamy!

Styczeń

Napięte relacje irańsko-amerykańskie skłoniły prezydenta Trumpa do podjęcia decyzji o pozbyciu się Kasima Solejmaniego, jednego z najważniejszych irańskich dowódców. Zabójstwo, dokonane przy pomocy dronów, doprowadziło do znacznej destabilizacji w regionie. Pojawiły się wręcz głosy o wybuchu trzeciej wojny światowej. Do jej wybuchu nie doszło ale za wzrost napięcia w regionie zapłaciły niewinne ofiary: pasażerowie i załoga Boeinga Ukraine International Airlines, zestrzelonego omyłkowo przez irańską obronę przeciwlotniczą 8 stycznia po starcie z lotniska w Teheranie.

Jednocześnie US Army odrzuciła wniosek irackiego rządu, wyrażony w formie ustawy, o jak najszybsze opuszczenie kraju. Ze względu na tlący się konflikt z sąsiednim Iranem, amerykańska administracja przedłużyła swoją obecność w Iraku aż do marca, mimo wcześniejszych zapowiedzi wycofania się jeszcze w grudniu 2019.

Luty

Pozostajemy w temacie armii amerykańskiej. To siła obecna nie tylko w Iraku, ale także w Afganistanie. I właśnie z tego drugiego regionu administracja Trumpa zaczęła wycofywać wojska. Pierwszym krokiem był podpisany w Katarze warunkowy pokój pomiędzy Talibami a Stanami Zjednoczonymi. Przywódcy obu stron spotkali się w Dosze 29 lutego.

Tymczasem na początku miesiąca Światowa Organizacja Zdrowia ustaliła nazwę dla nowej, już szeroko rozprzestrzenionej zarazy. Covid-19 stał się oficjalnym określeniem szerzącej się choroby oddechowej. Sytuacja w Azji, ale też w części Europy i Ameryki gwałtownie się pogarszała.

Marzec

11 marca WHO ogłosiła, że covid-19 zyskał status pandemii. Niemal nie było już na świecie miejsca wolnego od epidemii, ale niektóre kraje radziły sobie z nią lepiej niż inne. Przyglądaliśmy się z podziwem sprawnym działaniom Tajwanu, który szybko opanował sytuację. Wykorzystując nowoczesną technologię, zaufanie do urzędników państwowych oraz korzystne położenie na wyspie, Republika Chińska zyskała dużą przewagę nad innymi krajami w walce z zarazą.

Skupieni na skutkach epidemii przestawaliśmy zauważać trwające konflikty. Tymczasem wojny, protesty i niepokoje toczyły się (i wciąż toczą) swoim rytmem, pogłębiając kryzys zdrowia publicznego i przyspieszając rozprzestrzenianie się wirusa SARS-CoV-2.

W marcu też po raz pierwszy zaczęliśmy się zastanawiać, jak poważne skutki może wywołać pandemia. Dziś wiemy, że świat, jaki znaliśmy do 2019 roku, zmienia się bezpowrotnie. I chociaż większość tych zmian przechodzi niemal niezauważenie, to jednak wiele rzeczy będziemy wspominać z sentymentem.

Kwiecień

Na przełomie marca i kwietnia poznaliśmy decyzję japońskiej administracji i MKOl. Igrzyska Olimpijskie Tokyo 2020 zostały przeniesione na przyszły rok. Zaczęliśmy się przyzwyczajać, że w tym roku nie będzie żadnych większych wydarzeń.

Niejako na potwierdzenie tej tezy, Benjamin Netanjahu wprowadził w Izraelu godzinę policyjną na okres świąt paschalnych. I tak wyjście z niewoli egipskiej żydzi i chrześcijanie świętowali zamknięci w domach i pilnowani przez uzbrojonych funkcjonariuszy. Decyzja rządu nie przysporzyła przywódcy zbytniej popularności, ale nie uprzedzajmy faktów. Do premiera Izraela i jego nie zawsze skutecznych metod walki z wirusem jeszcze wrócimy.

Jakby epidemii było mało, 10 kwietnia nastąpiła erupcja Anak Krakatau. Szczyt znany jest z katastrofalnych w skutkach wybuchów, które miewały miejsce w poprzednich stuleciach. Tym razem obyło się bez poważnych strat.

Maj

W maju na sile przybrały plotki o śmierci Kim Dzong Una i możliwych zmianach na dyktatorskim tronie Korei Północnej. Jednak już pod koniec miesiąca wiadomo było, że przywódca chował się jedynie przed wzrokiem postronnych – być może chcąc uniknąć zarażenia covid-19, a być może z innych powodów.

Tymczasem w Japonii na dobre rozszalał się kryzys. Próby ratowania gospodarki przed skutkami epidemii doprowadziły do recesji, pierwszej od pięciu lat. Żeby pomóc przedsiębiorcom, premier Shinzo Abe zdecydował się na zniesienie obostrzeń w kraju, przy zachowaniu szczególnej ostrożności. Już wówczas mówiło się, że Abe nie wyjdzie obronną ręką z kryzysu. Rozpoczęło się typowanie następców.

Bardzo poważny kryzys objął też rynek ropy naftowej. Napięcia między Arabią Saudyjską, Rosją i USA doprowadziły do destabilizacji branży i zachwiały gospodarkami krajów naftowych. Spadki na rynku ropy wydają się mieć trwały charakter, także w związku z postępami zaawansowanych gospodarek w adoptowaniu nowych źródeł energii na szerszą skalę. Działania Japonii w zakresie wodoru analizowaliśmy tutaj.

Czerwiec

Podobnie jak Olimpiadę, na następny rok przeniesiono także Expo w Dubaju. Wystawa światowa potrwa od października 2021 do marca 2022.

Jednocześnie nasilił się konflikt w Kaszmirze i Lakadh. Agresja wzmogła się zarówno na linii Chiny-Indie, gdzie doszło do otwartych starć, jak i pomiędzy Indiami a Pakistanem. Tu ograniczono się do aresztowań podejrzanych o szpiegostwo i terroryzm osób.

Z kolei w samych Chinach rozpoczęła się druga fala epidemii. W ramach przygotowań do niej, prowincja Hebei wprowadziła kolejne obostrzenia.

Lipiec

W środku lata doszło do poważnej scysji pomiędzy USA a Chinami – skandal szpiegowsko-dyplomatyczny doprowadził do znacznego wzrostu pomiędzy krajami, już i tak uwikłanymi w wojnę handlową.

Tymczasem na Bliskim Wschodzie Izrael przygotował się do aneksji Autonomii Palestyńskiej, która jednak została odroczona ze względu na kryzys i trwającą epidemię. Ze swoją decyzją nie czekał prezydent Turcji Recep Tayyip Erdoğan, który postanowił przywrócić świątyni Mądrości Bożej funkcję sakralną. Hagia Sofia stała się na powrót meczetem, przeciwko czemu protestowali zarówno chrześcijanie, jak i muzealnicy. Jednak decyzja prezydenta weszła w życie, kończąc zapoczątkowany przez Atatürka okres świeckiego funkcjonowania budynku.

Sierpień

OECD stwierdziła, że gospodarka Korei Południowej odczuje mniejszy spadek, niż przewidywano w poprzednich miesiącach. Plan amortyzowania kryzysu najwyraźniej przynosił spodziewane efekty. Nie uchronił jednak koreańskiego rynku pracy, chociaż kraj radził sobie nad wyraz dobrze, biorąc pod uwagę zaistniałą sytuację.

Mały sukces Korei przyćmiła eksplozja w Bejrucie. Portowy magazyn, w którym składowano niebezpieczne materiały, wyleciał w powietrze, a wybuch zabił setki osób, raniąc i pozbawiając dachu nad głową kolejne tysiące. O wysadzenie budynku podejrzewano organizacje terrorystyczne, jednak prawdopodobną przyczyną były zaniedbania służb celnych i pracowników portowych.

Jednocześnie w Japonii skończyła się pewna epoka. Premier Shinzo Abe zrezygnował ze sprawowania urzędu, jako przyczynę dymisji podając zły stan zdrowia. Po niemal dziewięciu latach rządów, Abe wycofał się z życia politycznego, zostawiając kraj w środku spowodowanego pandemią kryzysu. Wiele zapoczątkowanych przez niego reform utknęło w martwym punkcie i nie wiadomo, jak będą dalej realizowane.

Wrzesień

16. września na fotelu premiera Japonii zasiadł Yoshihide Suga, dotychczasowy współpracownik Abe, który będzie prawdopodobnie kontynuować ścieżkę reform. Znany z braku poczucia humoru, nieuprzejmości i często wyszydzanego chłopskiego pochodzenia, przejął rządy w skrajnie niesprzyjających warunkach.

Na Morzu Śródziemnym pogłębił się podział pomiędzy Turcją a Grecją, dotyczący wpływów gospodarczych i prawa do użycia ropy. Wzmożona aktywność marynarek wojennych obu krajów sugerowała wybuch otwartego konfliktu, ale nie doszło do eskalacji działań.

Wojna wybuchła niewiele dalej na wschód. Górski Karabach, sporny region na pograniczu ameńsko-azerskim, stał się ponownie teatrem działań wojennych. Poprzedni konflikt w uznawanej tylko przez Armenię Republice Arcach miał miejsce na początku lat 1990, nie przyniósł jednak rozstrzygnięcia. Do negocjacji pomiędzy zwaśnionymi stronami włączyła się Rosja i Turcja.

Październik

Protesty powyborcze doprowadziły do zmiany władzy w Kirgistanie. Przeciwko rządowi wystąpili też mieszkańcy Izraela, w polityce Netanjahu upatrując przyczyn niepowodzenia w walce z pandemią.

Na przełomie października i listopada w Filipiny uderzył tajfun Goni, jeden z najsilniejszych zarejestrowanych przez meteorologów. Wiatr, podtopienia i liczne osunięcia ziemi spowodowały śmierć kilkudziesięciu osób. Zniszczone zostały także budynki mieszkalne i infrastruktura – na niektórych obszarach nawet 90% ludności straciło schronienie. Niewykluczone, że takie ekstremalne zjawiska pogodowe będą się powtarzać w najbliższej przyszłości, ze względu na postępujące ocieplenie ziemskiego klimatu.

Listopad

Rządząca Birmą (Mjanmą) Narodowa Liga na rzecz Demokracji odniosła miażdżące zwycięstwo nad opozycją, w przeprowadzonych w pierwszym tygodniu listopada wyborach powszechnych. Pomimo trwającej pandemii mieszkańcy tłumnie uczestniczyli w elekcji, odsuwając władzę w kraju z zasięgu opozycyjnej partii wojskowej. Kraj stanął przed szansą przeprowadzenia przez rządzącą Suu Kyi obiecanych w poprzedniej kadencji reform, a mieszkańcy mają nadzieję, że członkowie armii nie wrócą do władzy zbyt szybko.

Kraje Azji i Oceanii utworzyły Regionalne Kompleksowe Partnerstwo Gospodarcze – największe na świecie porozumienie o wolnym handlu. Podpisany podczas szczytu ASEAN w Hanoi traktat obejmuje łącznie 30% światowego PKB i ponad jedną czwartą mieszkańców świata. Z pewnością zmieni oblicze polityki gospodarczej nie tylko w Azji, ale i na całym globie.

Tymczasem w Korei Południowej zakończyła się sprawa N-th roomów. Twórca mechanizmu zmuszającego młode kobiety do niewolnictwa seksualnego został skazany na 40 lat więzienia. To bezprecedensowo wysoki wyrok – dotychczas koreańskie sądy dość pobłażliwie traktowały cyberprzestępców. Przewiduje się, że orzeczenie jest początkiem zmian w systemie sądownictwa, które będą dopasowywać go do nieodłącznego udziału cyberprzestrzeni w życiu społecznym.

Grudzień

Na przełomie listopada i grudnia chiński lądownik księżycowy Chang’e-5 pobrał z powierzchni Srebrnego Globu próbki skał i regolitu – pierwsze od zakończenia programu Apollo. Chiny rzuciły w ten sposób wyzwanie NASA, która zmaga się z licznymi problemami organizacyjnymi i opóźnieniami programu Artemis. To powrót do załogowych lotów na Księżyc oraz próba ustanowienia stałej bazy na powierzchni ziemskiego satelity. Pierwszy pobyt ludzi na Księżycu Amerykanie zaplanowali na 2024 rok.

Na całym świecie obchodzono święta związane z przesileniem zimowym i kalendarzowym Nowym Rokiem. Celebracja w wielu miejscach została ograniczona lub rozłożona w czasie, aby zapewnić uczestnikom bezpieczeństwo i uniknąć gromadzenia się tłumów. Z tradycyjnej świątecznej audiencji zrezygnował cesarz Naruhito. Mniej huczne były też obchody żydowskiej Chanuki oraz Bożego Narodzenia.

Tymczasem rozpoczęły się szczepienia na Covid-19. Czas płynie dalej. Jak napisał kiedyś Andrzej Sapkowski: „Świat nie zginął i nie spłonął. Przynajmniej nie cały. Ale i tak było wesoło”.

Mamy nadzieję, że 2021 okaże się choć odrobinę lepszy. Ale nie będziemy zapeszać.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here