Trudne romanse – recenzja książki „Chiny bez wzajemności” Grzegorza Kapli

536
Grzegorz Kapla

ISBN: 978-83-8053-851-1, rok: 2021, format: B5, stron: 415, oprawa: miękka, język publikacji: polski, National Geographic Polska, Burda Media Polska Sp. z o. o.

Książka „Chiny bez wzajemności” Grzegorza Kapli rozpoczyna się wstępem opatrzonym refleksją, że Państwo Środka zmusza podróżnika do skupienia się na prostych wyzwaniach – „znalezienia noclegu, kupienia mydła, zjedzenia czegoś, co można zjeść bez ryzyka”. Cała reszta publikacji jest w stanie jednak odnaleźć w tym wszystkim dużo osobistego i wyjątkowego doświadczenia – obcego kraju, obcego pisma, kodu kulturowego i przede wszystkim innych ludzi.

Nie tylko lokalnych mieszkańców, sprzedawców, kelnerów i pracowników hoteli, ale też ludzi spotykanych w trasie – przewodników, pielgrzymów, piechurów, turystów, innych Europejczyków, którzy wspólnie tworzą obraz tytułowych Chin pozbawionych wzajemności. Jeśli autor nie spotyka się z nimi bezpośrednio, czasem kontakt ma miejsce na innej płaszczyźnie, kiedy przygląda się freskom na domach, próbuje najlepszego posiłku w życiu – rybek w ostrym sosie, patrzy na dzieła sztuki i chodzi po muzeach.

Konfucjusz za przewodnika

Chiny, które kreuje Grzegorz Kapla, są pełne historii, ale zawsze historii konkretnych ludzi i osób – każdy opis kawiarni, muzeum, miasta czy dzielnicy jest opatrzony ludzkimi historiami, zarówno postaci historycznych, jak i przechodniów, pracowników, turystów, właścicieli i kierowców autobusów, kolejek, restauracji. Natura, z którą się styka, zawsze ma w sobie czynnik ludzki – od przepaści, w głąb której próbuje „wykrzyczeć swoją duszę” w towarzystwie uśmiechających się porozumiewawczo staruszków, do drzew w Ogrodach Zakazanego Miasta, rosnących na grobie kochanków. Można więc powiedzieć, że Grzegorz Kapla pozwala się cały czas oprowadzać po obcym kraju jego obywatelom.  

Najważniejszymi przewodnikami i współtowarzyszami podróży autora są postaci takie jak Konfucjusz, Laozi oraz Sunzi (zapis autora), których myśli rozpoczynają każdy kolejny krótki rozdział. Kapla oferuje zbiór pocztówek, krótkich obrazów na kilka stron, w których zarysowuje tytułowy „brak wzajemności” – trudności w odnalezieniu się, w kontaktach z innymi, w porównywaniu Chin, „Centrum Świata”, do swoich innych podróży.

Doświadczenie między wierszami

Grzegorz Kapla ma ich na swoim koncie bardzo dużo – jest autorem kilkuset reportaży podróżniczych, w tym wyróżnionego Nagrodą Magellana zbioru „W końcu i ty zapłaczesz”. Jak sam mówi, „włóczył się” w różnych miejscach świata – „od Himalajów po Ziemię Ognistą, od Bora-Bora po litewskie bezdroża”.

Pomimo pewnej charakterystycznej doniosłości, jest jednak narratorem, któremu nie brakuje samokrytycyzmu. Otwarcie opisuje w jaki sposób wszystkie pocztówki na niego wpływają – od kataru, infekcji, błędów, problemów komunikacyjnych i logistycznych, po refleksje związane z przemijaniem, samotnością, traceniem czasu i zdrowia.

Podróż z przyjacielem

Czytelnikowi, szczególnie zainteresowanemu Azją, trudno jest nie nabrać osobistego stosunku do autora i jego podróży. To praca bardzo szczera i plastycznie napisana, więc szybko zaczynamy podchodzić do tekstu bardzo osobiście, tak, jakbyśmy razem z autorem poznawali zakątki wiosek i zaułki miast. Ma to swoje plusy i minusy – taka relacja w stosunku do autora prowadzi czasem do frustracji, tak jak wtedy, kiedy podróżujemy z przyjacielem i chcielibyśmy, żeby się pospieszył, nie przesadzał albo szybciej na coś zdecydował.

Literatura podróżnicza to szczególny gatunek w czasie pandemii Covid-19, dobie światowych lockdownów i zawieszonych planów. Może dlatego zarówno refleksje Kapli jak i opisy podróży wywołują emocje – i wracają do bardzo starych, chińskich prawd – że nie da się marnować czasu podróżując, nawet zdalnie i za pośrednictwem książek. Jak mówi Konfucjusz, tak często cytowany na kartach publikacji: „Drogi są do podróżowania, nie do osiągania celów”.

Tysiąc kroków

Chiny zmieniają się tak dynamicznie, że wiele obrazków z książki Kapli znika w czasie rzeczywistym, ze względu na pandemię, wahania światowej gospodarki i wreszcie politykę odgórną. Czytelnik ma więc szansę na poznanie naprawdę osobistego i bardzo szerokiego doświadczenia, niemal (a może: całkiem) niemożliwego do powtórzenia.

Czytając o wielkich miastach i setkach drobnych interakcji z osobami, które Kapla poznał w trakcie swoich podróży, trudno nie zastanawiać się, jak wiele w turystyce zmieni się w kolejnych latach. Rok 2019 był rokiem rekordów – liczba turystów w Chinach sięgnęła wtedy 145 milionów osób. Region Azji Wschodniej zarejestrował ponad 170 milionów turystów, a Azji Południowo-Wschodniej – 139 milionów.

To doskonała pozycja dla osób, które podchodzą do podróży inaczej, niż tylko jako do odhaczania punktów na liście rzeczy do zobaczenia czy spędzenia dwóch tygodni w luksusowym hotelu. Czytelnikowi, zwłaszcza z doświadczeniem w podróżach po Azji, trudno nie czuć w niej nostalgii za okresem tuż przed pandemią.

Książka „Chiny bez wzajemności” Grzegorza Kapli jest już dostępna na stronie wydawcy oraz w księgarniach w całej Polsce. Puls Azji objął patronat medialny nad publikacją. Zapraszamy do lektury.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here